Хэн юу хэлэв...
АНУ: Трамп ба эрчим хүчний салбар дахь авлигын өртөг
“Climate Power” болон “Public Citizen” нэгдсэн тайлан: Трампын эрчим хүчний салбарын хандивлагчид Америкчуудын зардлаар ашиг олж байна
АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын хэрэгжүүлсэн эрчим хүчний бодлогоос болж өрхийн цахилгаан, дулааны төлбөр өсөж, Ирантай холбоотой дайны улмаас шатахууны үнэ огцом нэмэгдэж байгаа энэ үед эрчим хүчний салбарын хандивлагчид их хэмжээний ашиг олж байгааг “Climate Power” болон “Public Citizen” байгууллагын гаргасан тайланд харуулжээ. Трамп “Цахилгааны төлбөрийг хоёр дахин бууруулж, Америкийг нэгдүгээрт тавина” гэж амласан ч бодит байдалд хэрэглээний төлбөр 13 хүртэл хувиар өсөж, Ирантай холбоотой дайн найм дахь долоо хоногтоо үргэлжилж байна.
Трамп албан тушаалд очсон цагаасаа эхлэн америкчуудад өгсөн амлалтаасаа илүүтэй өөрийн тэрбумтан дэмжигчдийг илүүд үзэж ирсэн. Сонгуулийн кампанит ажлын үеэр тэрээр Мар-а-Лагод нефть, хийн салбарын тэрбумтнуудыг цуглуулж, кампанит ажилдаа 1 тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүссэн бөгөөд үүний хариуд тус салбарын хүссэн бодлогыг хэрэгжүүлэхээ амласан байна. Энэхүү тайланд Трамп тухайн амлалтаа хэрхэн хэрэгжүүлснийг харуулжээ. Тэрээр эрчим хүчний өрсөлдөөнийг сулруулж, нүүрсний салбарыг хэрэглэгчдийн зардлаар дэмжиж, мөн Ирантай холбоотой дайныг өдөөсөн. Энэ бүхний үр дагаварт америкчуудын хэрэглээний төлбөр огцом өсөж, шатахууны үнэ өндөр хэвээр удаан хугацаанд байснаар ард иргэдэд дарамт учруулж байна.
“Авлига өндөр төлөөстэй, Трамп эрчим хүчний салбар дахь авлигын “алтан үе”-ийг эхлүүллээ” хэмээн “Climate Power” байгууллагын ахлах зөвлөх Жесси Ли мэдэгджээ. Мөн “Трамп нефтийн үнэ өсөхөд бид их мөнгө олдог гэж баярлан ярьснаараа бүх зүйлийг ил болгосон. Нефть, хийн салбарын удирдлагууд түүний улс төрийн үйл ажиллагааг санхүүжүүлсээр байна” гэжээ.
“Трамп сонгуулийн дараах хэдхэн цагийн дотор сонгогчдод өгсөн “12 сарын дотор эрчим хүч, цахилгааны үнийг хоёр дахин бууруулна, зөвхөн бизнесүүдэд биш, бүх америкчууд болон тэдний гэр бүлд” гэсэн амлалтаасаа ухарсан” гэж “Public Citizen” байгууллагын Эрчим хүчний хөтөлбөрийн захирал Тайсон Слокум мэдэгдсэн. Тэрээр Трампын популист дүр төрхийг бодит байдалд зүгээр нэг жүжиг байсан хэмээн тодорхойлоод “Түүний жинхэнэ зорилго нь эрчим хүчний бодлогыг нүүрсний компаниуд болон том технологийн корпорациудад шилжүүлэх явдал байсан” гэж онцолжээ. Мөн эрчим хүчний төлбөрөөс болж хүнд байдалд орсон айл өрхүүдийг үл тоомсорлож, амьжиргааны өртгийн талаарх сонгогчдын санаа зовнилыг хуурамч гэж үгүйсгэн, үнийн дарамтыг огт байхгүй зүйл мэтээр тайлбарласныг буруутган шүүмжилсэн. Тайсон Слокумын хэлснээр Трамп албан тушаалд очсоноос хойш эрчим хүчний төлбөр огцом өссөн нь үнэ нэмэгдүүлдэх бодлого хэрэгжүүлж, харин үнэ бууруулах боломжтой төслүүдийг зогсоосонтой холбоотой юм.
Тайлангийн дүгнэлтэд дурдсанаар:
- Ерөнхийлөгч Трампын Ирантай холбоотой дайн шатахууны үнийг нэг галлон /3.7 литр/ нь 4 ам.доллараас давуулахад хүргэж, америк өрхүүдийн ахуйн эрчим хүчний төлбөр огцом өссөнөөр иргэдийн санхүүгийн байдалд аль хэдийн хүчтэй дарамт учруулжээ. Үүний зэрэгцээ Трамп улс даяар цэвэр эрчим хүчний төслүүдийг зогсоох, шингэрүүлсэн байгалийн хийн (LNG) экспортыг нэмэгдүүлэх, нүүрсний салбарыг хэрэглэгчдийн зардлаар дэмжих замаар нефть, хий, нүүрсний салбар дахь өөрийн хандивлагчдын ашиг сонирхлыг хангаж байна.
- Олон жилийн турш нефтийн салбар цахилгаан автомашины (EV) хөгжлийг аюул гэж үзэж ирсэн бөгөөд Трамп кампанит ажлынхаа үеэр нефтийн компанийн удирдлагуудын хүссэн бодлогыг хэрэгжүүлэхээ амлаж, үүнийхээ төлөө нэг тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүссэн. Энэ амлалтад Америкийн цахилгаан автомашины салбарыг сулруулах бодлого ч багтаж байв. Одоо Ирантай холбоотой дайн дэлхийн нефтийн үнийг өсгөж, нефтийн салбарт ойролцоогоор 63 тэрбум ам.долларын гэнэтийн ашиг авчирч байгаа энэ үед уг бодлогын сөрөг үр дагавар улам тодорхой болж байна.
- Цаашид эдгээр зардал нэмэгдэх төлөвтэй байгаа бөгөөд Трамп технологийн компаниудыг өгөгдлийн төвүүдээ хий болон нүүрсээр эрчим хүчээр хангахыг шахаж эхэлсэн байна. Далласын Холбооны Нөөцийн банкны хийсэн шинжилгээгээр цэвэр эрчим хүчний нийлүүлэлтийг хязгаарлах тус бодлого нь өгөгдлийн төвүүдийн өргөтгөлөөс үүдэх инфляцын нөлөөг хоёр дахин нэмэгдүүлэхээр байна.
|
|
Хөрөнгө оруулагчдын зүгээс Трампын улс төрийн үйл ажиллагаанд өгсөн хандив |
Трампын үед гарсан үнийн өөрчлөлт |
Трампын үед олсон гэнэтийн ашиг |
|
Байгалийн хий (Natural Gas) |
56 сая ам.доллар |
Өрхийн хэрэглээний байгалийн хийн үнэ 12 хувиар өссөн, мөн цахилгаан үйлдвэрлэлд ашиглах байгалийн хийн өртөг 69 хувиар нэмэгдсэн |
Трампын LNG экспортын бодлого нь 2025 оны эхний жилд өрхүүдэд 16 тэрбум ам.долларын зардал учруулсан (Public Citizen, 2026.03.27) |
|
Нүүрс (Coal) |
5.2 сая ам.доллар |
АНУ-ын нүүрсний үнэ бүс нутгаас хамааран 39 хувь хүртэл өссөн |
Нүүрсний цахилгаан үйлдвэрлэл 13 хувиар өссөн (Politico, 2026.03.10) |
|
Нефть (Oil) |
74 сая ам.доллар |
Нефтийн үнэ 35 хувиар өссөн, улсын дундаж шатахууны үнэ 1.05 ам.доллараар нэмэгдсэн |
Трампын Ирантай холбоотой дайнаас үүдэлтэй нефтийн салбарын гэнэтийн ашиг 63 тэрбум ам.долларт хүрнэ гэж тооцоолж байна (Financial Times, 2026.03.14) |
Трампын хэрэгжүүлсэн эрчим хүчний бодлого нь олон нийтэд өгсөн амлалтаас зөрж, улс төрийн санхүүжилт үзүүлэгчдийн ашиг сонирхолд илүү нийцсэн байдлаар хэрэгжсэн гэж тайланд үзэж байна. Үүний үр дүнд эрчим хүчний өрсөлдөөн сулран, нефть, хий, нүүрсний салбарын ашиг нэмэгдэхийн зэрэгцээ америк өрхүүдийн эрчим хүчний зардал, шатахууны үнэ мэдэгдэхүйц өссөн байна. Тус нөхцөл байдал нь бодлогын шийдвэрүүд хувийн ашиг сонирхолд үйлчилсэн тохиолдолд үүсэх эдийн засаг, нийгмийн сөрөг үр дагаврыг харуулсан, өөрөөр хэлбэл авлигын өртгийн бодит жишээ болж байна.
Эх сурвалж: https://climatepower.us/news/new-joint-report-trump-and-the-cost-of-energy-corruption/
Хэн юу хэлэв...
“Ерөнхий сайдаас асуу” уулзалт Багануур дүүргээс эхэллээ
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал өчигдөр Багануур дүүргийн Д.Нацагдоржийн талбайд иргэдтэй уулзаж, санал хүсэлтийг нь сонсож, Засгийн газрын бодлого, шийдвэрээ танилцууллаа.
Багануур дүүргийн оршин суугчид нийгмийн хамгааллын асуудлыг, тухайлбал, дүүргийн хэмжээнд түрээслээд өмчлөх орон сууцанд хамрагдах боломж нээж өгөх, ипотекийн зээлийн хүртээмж нэмэгдүүлэх, төрийн албан хаагчдын цалин хөлс нэмэх, дүүргийн хүүхдийн зуслангийн засвар шинэчлэл, нүүрсээр галлаж буй сургуулийн асуудлыг шийдвэрлэх шаардлага байгааг хөндөж байлаа.

Мөн Багануур дүүргийг улсын зэрэглэлтэй хот болгох тухай, дүүрэгт “Ногоон өртөө” байгуулах, энэ чиглэлд хувийн хэвшилтэйгээ хэрхэн хамтран ажиллах талаар асууж хариулт авлаа. Үүнээс гадна, гадаадын хөрөнгө оруулалт татах бодлогоо Засгийн газар тууштай хэрэгжүүлэх, томоохон төсөл хөтөлбөрийн хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх, тухайлбал Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийг ашиглалтад оруулах хэрэгцээ шаардлага байгааг илэрхийлэв.
Ерөнхий сайд 2026 оны улсын төсвийн тодотгол батлагдвал, 11 дүгээр сарын 01-нээс тэтгэвэр, тэтгэмж, цалин хөлсөө нэмнэ. Хөдөө аж ахуй, хүнс, байгаль, цаг уур, соёл, спортын зэрэг төрийн үйлчилгээний бүх албан хаагчийн цалин 50 хувь нэмэгдэнэ. Санхүүжилтийг нь төрийн өмчит компаниудын ногдол ашиг 1.6 их наяд төгрөгөөс зарцуулна. Мөн мах, гурилын үнээ тогтворжуулах хүрээнд стратегийн нөөцөө бүрдүүлнэ. 20,000 тонн мах, 100,000 тонн улаанбуудай, 12,000 мянган тонн төмс, хүнсний ногоо нөөцөлнө. Энэ хүрээнд төсвийн тодотголыг хэлэлцүүлж байгааг онцлов.

Багануур дүүргийг улсын зэрэглэлтэй хот болгоно, Нүүрс-пиролизын үйлдвэрийг ашиглалтад оруулна. Дүүргийн хоёр сургуулийг “Ногоон сургууль” болгоно. Орон сууцжуулалтын бодлогыг үндэсний хэмжээнд хэрэгжүүлнэ. 16,000 айл ипотекийн зээлд хамрагдана. Үүнээс төрд байгаа 4,000 орон сууцны урьдчилгаа төлбөр нь 15 хувь байна. Ирэх жил барилгын салбарт 500 сая ам.долларын санхүүжилт босгоно. Багануурт шинэ орон сууц барих сонирхолтой ААН-ийг дэмжинэ.

Том төслүүдээ төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр явуулна. Төсвөөс мөнгө гаргаж шийдэхгүй. Газрын тос боловсруулах үйлдвэр барих үйл ажиллагааг Ерөнхий сайд хяналтдаа авсан. Газрын тосны эрэл хайгуул, олборлолтын талбайг Дотоодын цэргийн хамгаалалтад авах гэж байгааг хэллээ. Мөн Ерөнхий сайд шударга зарчимтай, нээлттэй ажиллана гэдгээ илэрхийлэв. Багануур дүүргийн иргэд улсын төсөв хэлэлцэж буй үеэр иргэдтэй уулзаж, санал хүсэлтийг нь сонсож буй Ерөнхий сайдад талархаж буйгаа илэрхийлж байлаа.




Хэн юу хэлэв...
УИХ-ын Ээлжит бус чуулганыг 2026 оны есдүгээр сарын 7-нд хуралдуулна
Монгол Улсын Их Хурлын ээлжит бус чуулганыг 2026 оны есдүгээр сарын 7-ны Даваа гарагийн 10:00 цагаас зарлан хуралдуулахаар болсныг УИХ-ын дарга С.Бямбацогт мэдээллээ.
Түүний мэдээлснээр, УИХ-ын даргын дэргэдэх зөвлөл есдүгээр сарын 2-нд хуралдаж, ээлжит бус чуулганыг зарлан хуралдуулах шийдвэр гаргасан байна. Ээлжит бус чуулганаар зөвхөн Монгол Улсын 2026 оны төсвийн тодотголыг хэлэлцэхээр төлөвлөжээ. Чуулган есдүгээр сарын 14-ний 17:00 цаг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд энэ хугацаанд төсвийн тодотголын эхний хоёр шатны хэлэлцүүлгийг хийх юм. Үргэлжлүүлэн есдүгээр сарын 15-наас эхлэх намрын ээлжит чуулганаар төсвийн тодотголын хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүлэхээр байна.
Засгийн газар 2026 оны төсвийн тодотголын төслийг наймдугаар сарын 20-нд УИХ-д өргөн мэдүүлсэн. Төсвийн тодотголыг хэлэлцэхийн өмнө Үндэсний аудитын газар болон Төсвийн тогтвортой байдлын зөвлөл дүгнэлтээ гаргах шаардлагатай бөгөөд үүнд хуулиар 14 хоногийн хугацаа шаардагддаг. Эдгээр дүгнэлт УИХ-д ирэх нөхцөл бүрдсэн тул ээлжит бус чуулганыг хуралдуулах боломжтой болсон гэж УИХ-ын дарга С.Бямбацогт тайлбарлажээ.
Засгийн газрын өргөн мэдүүлсэн төсвийн тодотголоор 1.4 их наяд төгрөгийн зардлыг хэмнэж, хэмнэсэн эх үүсвэрийг боловсрол, эрүүл мэндийн салбарын цалин, ахмадын тэтгэвэр, хүнс болон шатахууны нөөц, эрчим хүчний салбарын дэмжлэг зэрэгт чиглүүлэхээр тусгасан байна. Тодруулбал, урсгал зардлаас 433.4 тэрбум, нийслэлийн үнэт цааснаас 758 тэрбум, хөрөнгийн зардлаас 249.5 тэрбум төгрөгийг бууруулахаар төлөвлөжээ.
УИХ-ын дарга мөн сөрөг хүчний зүгээс ээлжит бус чуулган хуралдуулах санал гаргаж байсан ч Засгийн газрыг огцруулах асуудлыг албан ёсоор өргөн мэдүүлээгүй гэдгийг тодотгосон байна. Иймээс энэ удаагийн ээлжит бус чуулганаар бусад асуудал хэлэлцэхгүй, төсвийн тодотголд төвлөрөх аж.
Хэн юу хэлэв...
ТТГ-ын дарга Жон Рэтклифф Москвад нууц айлчлал хийжээ
АНУ-ын Тагнуулын төв газрын дарга Жон Рэтклифф Москвад айлчилж, Оросын тагнуулын байгууллагын удирдлагуудтай уулзсан талаар Кремль мэдээллээ. Хоёр улсын харилцаа хурцадмал хэвээр байгаа үед болсон уг айлчлалыг Ассошиэйтед Пресс агентлаг ховор тохиолддог өндөр түвшний тагнуулын харилцаа гэж тодорхойлжээ.
Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песковын мэдээлснээр Рэтклифф ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй уулзаагүй бөгөөд хэлэлцээ хоёр улсын тагнуулын байгууллагын түвшинд болжээ. Путин уулзалтын талаар мэдээлэл авсан ч ямар асуудал хэлэлцсэнийг Кремль задруулаагүй байна.
Оросын төрийн хэвлэлүүдийн мэдээлснээр АНУ-ын цэргийн нисэх онгоц наймдугаар сарын 25-нд Москвагийн Внуково нисэх онгоцны буудалд газардаж, мөн өдөр буцжээ.
АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Рэтклиффийн айлчлалын ач холбогдлыг хэтрүүлэх хэрэггүй гэсэн байр суурь илэрхийлж, үүнийг “хагас энгийн, тогтмол шинжтэй” уулзалт хэмээн тодорхойлсон байна.
Песков хоёр улсын тагнуулын байгууллагуудын шууд харилцаа үргэлжилж буйг эерэг үзэгдэл хэмээн үнэлсэн ч Орос, АНУ-ын харилцаа “гүн хямралын байдалд” хэвээр байгааг онцолжээ. Рэтклиффийн айлчлал хоёр улсын харилцаанд ямар нөлөө үзүүлэхийг хэлэхэд эрт байна гэж тэрбээр мэдэгдсэн байна.
Оросын аюулгүй байдлын байгууллагуудыг судалдаг шинжээч Андрей Солдатов ийм түвшний уулзалт тогтмол болдоггүйг онцолжээ. Москва, Вашингтон хоёр тагнуулын байгууллагын шууд холбооны сувгийг 1980-аад оноос хадгалж ирсэн бөгөөд хоёр улсын иргэд, аюулгүй байдлын ашиг сонирхолтой холбоотой яаралтай асуудал үүсэхэд ашигладаг аж.
Энэ удаагийн хэлэлцээний агуулгыг албан ёсоор зарлаагүй. Солдатовын таамгаар Ойрх Дорнод дахь АНУ-ын цэргийн алба хаагчид, байгууламжийн аюулгүй байдал болон Орос–Ираны харилцаатай холбоотой асуудал хэлэлцсэн байх боломжтой ч энэ нь албан ёсоор баталгаажаагүй байна.
