Үйл явдал
Банк, санхүү, боловсрол, соёл, харилцаа холбоо, эдийн засгийн салбарын зөвшөөрөл олгох харилцааны талаар хэлэлцлээ
Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн бусад хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэх үүрэг бүхий ажлын хэсгээс зохион байгуулж буй “Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилт, цаашид анхаарах асуудал, шийдэл” сэдэвт цуврал хэлэлцүүлэг 2 дахь өдрөө үргэлжиллээ.
Өнөөдрийн хэлэлцүүлгийг (2026.02.24) банк, санхүү, боловсрол, соёл, харилцаа холбоо, эдийн засгийн салбарын хүрээнд зохион байгуулсан бөгөөд хэлэлцүүлгийн эхэнд Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин ажлын хэсгийн зорилго, бүтэц, үйл ажиллагааны чиглэлээр мэдээлэл хүргэв.
Тэрбээр, Улсын Их Хурал иргэн, аж ахуйн нэгжид учирдаг хүндрэл дарамтыг багасгаж, бизнес эрхлэгчдэд таатай орчин бүрдүүлэх, төрөөс олгодог зөвшөөрлийн тоог багасгаж, зөвшөөрөл олгох үе шатыг илүү хялбар, хүртээмжтэй болгох замаар бизнес эрхлэгч, аж ахуй нэгжүүдээ дэмжих, зөвшөөрөл олгохтой холбогдуулан үүсдэг авлига, хээл хахууль, төрийн албаны хүнд суртлыг багасгах, арилгах зорилгоор Зөвшөөрлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг Улсын Их Хурлын 2024 оны хаврын чуулганаар хэлэлцэн баталсан.
Тус хууль хэрэгжиж эхэлснээр хуулиар хориглоогүй буюу хуульд зааснаас бусад үйл ажиллагааг иргэн, аж ахуйн нэгж чөлөөтэй эрхлэх боломж бүрдсэн бөгөөд хуулиас гадуур журам гарган зөвшөөрлийн тоог нэмдэг байдлыг халж, зөвшөөрлийг цахимаар, олон нийтэд нээлттэй, ил тод олгох, байгалийн баялаг, төрийн нийтийн өмчийг хязгаартайгаар ашиглуулахдаа шударга өрсөлдөөний зарчмын дагуу явуулах зэрэг томоохон өөрчлөлтийг хуульчилсан хэдий ч хэрэгжилтийн явцад төр өөрт байгаа мэдээллийг иргэн, хуулийн этгээдээс хуулиар, захиргааны хэм хэмжээний акт, журмаар дахин дахин шаарддаг байдал арилаагүй байна гэв.
Түүнчлэн салбарын хуулийн зарим зохицуулалт нь цахимжилтыг хязгаарладаг, мөн зөвшөөрлийг хэрхэн, яаж олгох, ямар баримт бичиг бүрдүүлэх нь тодорхойгүй байгаагаас зөвшөөрөл олгох явцад эрх бүхий этгээд үндэслэлгүй баримт бичиг шаардах, өөрийн үзэмжээр асуудлыг шийдвэрлэх зэрэг асуудал үүсэж байгаа талаар дурдлаа.
Үүний дараа банк, банкнаас бусад санхүүгийн зөвшөөрлийн талаар Монгол банкны Зөвшөөрлийн албаны даргыг түр орлон гүйцэтгэгч Г.Намуун танилцуулав. Зөвшөөрлийн тухай хуулиар Монгол банкнаас 5 тусгай зөвшөөрөл, 25 төрлийн энгийн зөвшөөрөл олгодог. Зөвшөөрөл олгохтой холбоотой нөхцөл шаардлагуудыг Банкны тухай хууль, Үндэсний төлбөрийн системийн тухай хууль, Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хууль, Зээлийн мэдээллийн тухай хуулиар зохицуулдаг. Зөвшөөрлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш Монголбанкнаас зөвшөөрөл олгох харилцаанд хэд хэдэн хүндрэл бий. Тухайлбал, Банкны тухай хуулийн 3.1.13-т "банкны нэгж" гэж банкны салбар, төлөөлөгчийн газар, тооцооны төв, тооцооны касс зэрэг хуулийн этгээдийн эрхгүй байгууллагыг хэлнэ" гэж заасан, гэвч Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 8.2 дугаар зүйлийн 2.2-т "банк, түүний салбар байгуулах, гадаад улсад банк, банкны салбар байгуулах"-д энгийн зөвшөөрөл олгоно гэж заасан байгаа нь Банкны тухай хуульд заасан банкны нэгжийн зөвшөөрлийн эрх зүйн зохицуулалтыг хэрэгжүүлэхэд хүндрэлтэй нөхцөлийг үүсгэж байна. Мөн Зөвшөөрлийн тухай хуульд тусгай болон энгийн зөвшөөрлийг олгоход ирүүлсэн баримт, бичгийг судалж шийдвэр гаргах хугацаа хангалттай биш бөгөөд магадлан шалгах, газар дээр нь очиж баталгаажуулах, мэргэжлийн байгууллагаар дүгнэлт гаргуулах зэрэг ажиллагааг тус хугацаанд амжуулахад хүндрэл тулгардаг. Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд тусгай болон энгийн зөвшөөрлийг сунгахтай холбоотой зохицуулалтгүй тул Зөвшөөрлийн тухай хуулийг баримталдаг. Ийнхүү богино хугацаанд сунгах ажиллагааг гүйцэтгэх нь газар дээр очиж баталгаажуулах, магадлан шалгах ажиллагаанд хүндрэл учруулж, үр дүнд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй гэлээ.
Санхүүгийн зохицуулах хороо санүүгийн зах зээлийн үйл ажиллагаатай холбоотой 29 хуулийн хэрэгжилтийг хангуулан ажилладаг. Нийт 33 тусгай зөвшөөрөл, 26 энгийн зөвшөөрөл олгодгоос үл хөдлөх эд хөрөнгө зуучлалын тусгай зөвшөөрөл зонхилдог байна. Энэ талаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны Хууль, эрх зүйн хэлтсийн дарга Ж.Мөнх-Оргил танилцуулав. Тэрбээр, Зөвшөөрлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш зөвшөөрөл олгох, түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгохтой холбоотой харилцааг зохицуулж байсан 30 хэм хэмжээний актыг хүчингүй болгож, энгийн зөвшөөрлийн хүсэлтийг цахимаар шийдвэрлэдэг болсон гэв. Мөн түүнчлэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар үйл ажиллагааны шинжтэй хуульд заасан бүртгэлийг зөвшөөрөлд хамааруулах, энгийн зөвшөөрлийн хүрээнд эрхэлдэг байсан зарим зөвшөөрлийг мэдэгдлээр эрхлэх боломжтой болно гэсэн.
Боловсролын яамнаас Бодлого төлөвлөлтийн газрын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Б.Бадамжав хуулийн хэрэгжилттэй холбогдуулан мэдээлэл хүргэв. Тус яамнаас 10 тусгай зөвшөөрөл, 5 энгийн зөвшөөрөл олгодог байна. Тухайлбал гадаадын хөрөнгө оруулалттай цэцэрлэг, сургууль байгуулах, их, дээд сургууль, коллежийн үйл ажиллагаа эрхлэх, олон улсын хөтөлбөрийн сургалттай ерөнхий боловсролын сургууль байгуулах зэрэг тусгай зөвшөөрлүүд багтана. Харин хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсролын салбарт олгох 10 тусгай зөвшөөрлийг 6 тусгай зөвшөөрөл, 5 энгийн зөвшөөрлийг 4 энгийн зөвшөөрөл болгож нэгтгэн Боловсролын ерөнхий хуульд заасан нэршилтэй нийцүүлэх, боловсролын сургалтын байгууллага байгуулахад зөвшөөрөл олгох бус сургалтын үйл ажиллагаа эрхлэхэд зөвшөөрөл олгох агуулгаар өөрчлөх зэрэг зохицуулалт тусгах саналтай байна гэв. Мөн боловсролын ерөнхий хуулийн 20 дугаар зүйлд зааснаар зөвшөөрөл хүссэн иргэн, хуулийн этгээдээс нийт 26 баримт бичиг шаарддагыг цөөрүүлж 8 болгох боломжтой гэлээ.
Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос зөвшөөрлийн харилцаатай холбоотой захиргааны хэм хэмжээний актуудад иж бүрэн үнэлгээ хийсэн талаар танилцуулав. Тус хорооны ажлын албаны дарга А.Лувсан-Очир энэ хүрээнд 6 актыг бүхэлд нь, 8 актын зөвшөөрөлтэй холбоотой зохицуулалтыг хүчингүй болгосон гэв. Ингэснээр зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгох харилцааг журмын түвшнээс хуулийн түвшинд шилжүүлэх бодлогын шийдвэртэй уялдуулсан гэдгийг тодотголоо. Тэрбээр, хуулийн төсөл батлагдсанаар зөвшөөрлийн хүсэлт шийдвэрлэх ажиллагаа хуульд төвлөрч эрх зүйн тодорхойгүй байдал арилах бөгөөд шүүхийн маргааны эрсдэл буурч, зохицуулалтын ил тод, тогтвортой орчин бүрдэнэ гэдгийг онцлов.
Дээрх танилцуулгын дараа Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар Улсын Их Хурлын даргын Засаглал, цахим бодлогын зөвлөх С.Тэнгис танилцуулав. Тэрбээр, хуулийн төслийг боловсруулах үндэслэл, шаардлагын талаар дурдаж, Зөвшөөрлийн тухай хуулийг шинэчлэн баталснаар тодорхой хэмжээний ахиц дэвшил гарсан болохыг тодотгов. Мөн зөвшөөрлийн тухай хуулиар зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгохтой холбоотой захиргааны хэм хэмжээний акт гаргахыг хориглосон байхад Зөвшөөрлийн зөвлөлөөс өнгөрсөн хугацаанд хийсэн судалгаагаар хууль болон журамд давхардсан байдлаар 33 зөвшөөрөл, эрх бүхий байгууллагаас 89 журмаар зөвшөөрлийг нь шинжтэй үйл ажиллагаа явуулж байсан. Энэ бүхнийг цэгцэлж, хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд тухай бүрд зохих арга хэмжээг авч хэрэгжүүлснээр зохих үр дүн гарч, хүнд суртал бууран, зарим зөвшөөрөл байхгүй болсон талаар танилцуулсан.
Түүнчлэн одоо байгаа 250 байсан тусгай зөвшөөрлийг 205 болгож бууруулах, заримыг нь энгийн зөвшөөрөл болгож байгаа учраас 121 энгийн зөвшөөрөл 134 болж байгаа юм байна. Хуулийн төслийг d.parliament.mn сайтад нийтлээд даруй хоёр сар гаруй болж байгаа учраас сонирхогч талууд бүрэн танилцаж, санал хүсэлтээ илэрхийлсэн хэмээн найдаж байгаагаа илэрхийллээ.
Танилцуулгынхаа төгсгөлд тэрбээр, “мэдэгдэл” хэмээх шинэ хэлбэрийн талаар дэлгэрэнгүй танилцууллаа. Одоогийн хүчин төгөлдөр байгаа хуулиар 370 зөвшөөрөл байгааг төслийн хүрээнд “мэдэгдэл” хэмээх шинэ хэлбэрээ оруулаад 360 болгон бууруулахаар тооцсон байна.
Хэлэлцүүлэг асуулт, хариултаар үргэлжилж салбарт тулгамдаж буй асуудал шийдлийн талаар ярилцлаа. Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин ажлын хэсгээс хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэхтэй холбогдуулан хууль хоорондын давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилгах, хуулиас гадуур бий болж байгаа зөвшөөрлийн шинжтэй үйл ажиллагааг тодорхойлж, түүнийг хуулиар оновчтой зохицуулах, төрөөс олгож байгаа зөвшөөрлийн ангилал, төрлийг дахин нягтлах, зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх зэрэг харилцааг салбар хуулиар нарийвчилан тусгах зэрэг асуудалд анхааран ажиллаж байгаа бөгөөд энэ хүрээнд Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх цуврал хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байгаагаа дурдаад, хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцож, хуулийн хэрэгжилтэд гарч буй алдаа, зөрчил, сайжруулах асуудалд үнэтэй санал, асуудал дэвшүүлсэнд талархаж байгаагаа илэрхийллээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.
Өнөөдрийн хэлэлцүүлгийг (2026.02.24) банк, санхүү, боловсрол, соёл, харилцаа холбоо, эдийн засгийн салбарын хүрээнд зохион байгуулсан бөгөөд хэлэлцүүлгийн эхэнд Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин ажлын хэсгийн зорилго, бүтэц, үйл ажиллагааны чиглэлээр мэдээлэл хүргэв.
Тэрбээр, Улсын Их Хурал иргэн, аж ахуйн нэгжид учирдаг хүндрэл дарамтыг багасгаж, бизнес эрхлэгчдэд таатай орчин бүрдүүлэх, төрөөс олгодог зөвшөөрлийн тоог багасгаж, зөвшөөрөл олгох үе шатыг илүү хялбар, хүртээмжтэй болгох замаар бизнес эрхлэгч, аж ахуй нэгжүүдээ дэмжих, зөвшөөрөл олгохтой холбогдуулан үүсдэг авлига, хээл хахууль, төрийн албаны хүнд суртлыг багасгах, арилгах зорилгоор Зөвшөөрлийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгыг Улсын Их Хурлын 2024 оны хаврын чуулганаар хэлэлцэн баталсан.
Тус хууль хэрэгжиж эхэлснээр хуулиар хориглоогүй буюу хуульд зааснаас бусад үйл ажиллагааг иргэн, аж ахуйн нэгж чөлөөтэй эрхлэх боломж бүрдсэн бөгөөд хуулиас гадуур журам гарган зөвшөөрлийн тоог нэмдэг байдлыг халж, зөвшөөрлийг цахимаар, олон нийтэд нээлттэй, ил тод олгох, байгалийн баялаг, төрийн нийтийн өмчийг хязгаартайгаар ашиглуулахдаа шударга өрсөлдөөний зарчмын дагуу явуулах зэрэг томоохон өөрчлөлтийг хуульчилсан хэдий ч хэрэгжилтийн явцад төр өөрт байгаа мэдээллийг иргэн, хуулийн этгээдээс хуулиар, захиргааны хэм хэмжээний акт, журмаар дахин дахин шаарддаг байдал арилаагүй байна гэв.
Түүнчлэн салбарын хуулийн зарим зохицуулалт нь цахимжилтыг хязгаарладаг, мөн зөвшөөрлийг хэрхэн, яаж олгох, ямар баримт бичиг бүрдүүлэх нь тодорхойгүй байгаагаас зөвшөөрөл олгох явцад эрх бүхий этгээд үндэслэлгүй баримт бичиг шаардах, өөрийн үзэмжээр асуудлыг шийдвэрлэх зэрэг асуудал үүсэж байгаа талаар дурдлаа.
Үүний дараа банк, банкнаас бусад санхүүгийн зөвшөөрлийн талаар Монгол банкны Зөвшөөрлийн албаны даргыг түр орлон гүйцэтгэгч Г.Намуун танилцуулав. Зөвшөөрлийн тухай хуулиар Монгол банкнаас 5 тусгай зөвшөөрөл, 25 төрлийн энгийн зөвшөөрөл олгодог. Зөвшөөрөл олгохтой холбоотой нөхцөл шаардлагуудыг Банкны тухай хууль, Үндэсний төлбөрийн системийн тухай хууль, Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хууль, Зээлийн мэдээллийн тухай хуулиар зохицуулдаг. Зөвшөөрлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш Монголбанкнаас зөвшөөрөл олгох харилцаанд хэд хэдэн хүндрэл бий. Тухайлбал, Банкны тухай хуулийн 3.1.13-т "банкны нэгж" гэж банкны салбар, төлөөлөгчийн газар, тооцооны төв, тооцооны касс зэрэг хуулийн этгээдийн эрхгүй байгууллагыг хэлнэ" гэж заасан, гэвч Зөвшөөрлийн тухай хуулийн 8.2 дугаар зүйлийн 2.2-т "банк, түүний салбар байгуулах, гадаад улсад банк, банкны салбар байгуулах"-д энгийн зөвшөөрөл олгоно гэж заасан байгаа нь Банкны тухай хуульд заасан банкны нэгжийн зөвшөөрлийн эрх зүйн зохицуулалтыг хэрэгжүүлэхэд хүндрэлтэй нөхцөлийг үүсгэж байна. Мөн Зөвшөөрлийн тухай хуульд тусгай болон энгийн зөвшөөрлийг олгоход ирүүлсэн баримт, бичгийг судалж шийдвэр гаргах хугацаа хангалттай биш бөгөөд магадлан шалгах, газар дээр нь очиж баталгаажуулах, мэргэжлийн байгууллагаар дүгнэлт гаргуулах зэрэг ажиллагааг тус хугацаанд амжуулахад хүндрэл тулгардаг. Зээлийн мэдээллийн тухай хуульд тусгай болон энгийн зөвшөөрлийг сунгахтай холбоотой зохицуулалтгүй тул Зөвшөөрлийн тухай хуулийг баримталдаг. Ийнхүү богино хугацаанд сунгах ажиллагааг гүйцэтгэх нь газар дээр очиж баталгаажуулах, магадлан шалгах ажиллагаанд хүндрэл учруулж, үр дүнд сөргөөр нөлөөлөх эрсдэлтэй гэлээ.
Санхүүгийн зохицуулах хороо санүүгийн зах зээлийн үйл ажиллагаатай холбоотой 29 хуулийн хэрэгжилтийг хангуулан ажилладаг. Нийт 33 тусгай зөвшөөрөл, 26 энгийн зөвшөөрөл олгодгоос үл хөдлөх эд хөрөнгө зуучлалын тусгай зөвшөөрөл зонхилдог байна. Энэ талаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны Хууль, эрх зүйн хэлтсийн дарга Ж.Мөнх-Оргил танилцуулав. Тэрбээр, Зөвшөөрлийн тухай хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш зөвшөөрөл олгох, түдгэлзүүлэх, хүчингүй болгохтой холбоотой харилцааг зохицуулж байсан 30 хэм хэмжээний актыг хүчингүй болгож, энгийн зөвшөөрлийн хүсэлтийг цахимаар шийдвэрлэдэг болсон гэв. Мөн түүнчлэн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулснаар үйл ажиллагааны шинжтэй хуульд заасан бүртгэлийг зөвшөөрөлд хамааруулах, энгийн зөвшөөрлийн хүрээнд эрхэлдэг байсан зарим зөвшөөрлийг мэдэгдлээр эрхлэх боломжтой болно гэсэн.
Боловсролын яамнаас Бодлого төлөвлөлтийн газрын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч Б.Бадамжав хуулийн хэрэгжилттэй холбогдуулан мэдээлэл хүргэв. Тус яамнаас 10 тусгай зөвшөөрөл, 5 энгийн зөвшөөрөл олгодог байна. Тухайлбал гадаадын хөрөнгө оруулалттай цэцэрлэг, сургууль байгуулах, их, дээд сургууль, коллежийн үйл ажиллагаа эрхлэх, олон улсын хөтөлбөрийн сургалттай ерөнхий боловсролын сургууль байгуулах зэрэг тусгай зөвшөөрлүүд багтана. Харин хуулийн төсөлтэй холбогдуулан боловсролын салбарт олгох 10 тусгай зөвшөөрлийг 6 тусгай зөвшөөрөл, 5 энгийн зөвшөөрлийг 4 энгийн зөвшөөрөл болгож нэгтгэн Боловсролын ерөнхий хуульд заасан нэршилтэй нийцүүлэх, боловсролын сургалтын байгууллага байгуулахад зөвшөөрөл олгох бус сургалтын үйл ажиллагаа эрхлэхэд зөвшөөрөл олгох агуулгаар өөрчлөх зэрэг зохицуулалт тусгах саналтай байна гэв. Мөн боловсролын ерөнхий хуулийн 20 дугаар зүйлд зааснаар зөвшөөрөл хүссэн иргэн, хуулийн этгээдээс нийт 26 баримт бичиг шаарддагыг цөөрүүлж 8 болгох боломжтой гэлээ.
Харилцаа холбооны зохицуулах хорооноос зөвшөөрлийн харилцаатай холбоотой захиргааны хэм хэмжээний актуудад иж бүрэн үнэлгээ хийсэн талаар танилцуулав. Тус хорооны ажлын албаны дарга А.Лувсан-Очир энэ хүрээнд 6 актыг бүхэлд нь, 8 актын зөвшөөрөлтэй холбоотой зохицуулалтыг хүчингүй болгосон гэв. Ингэснээр зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгох харилцааг журмын түвшнээс хуулийн түвшинд шилжүүлэх бодлогын шийдвэртэй уялдуулсан гэдгийг тодотголоо. Тэрбээр, хуулийн төсөл батлагдсанаар зөвшөөрлийн хүсэлт шийдвэрлэх ажиллагаа хуульд төвлөрч эрх зүйн тодорхойгүй байдал арилах бөгөөд шүүхийн маргааны эрсдэл буурч, зохицуулалтын ил тод, тогтвортой орчин бүрдэнэ гэдгийг онцлов.
Дээрх танилцуулгын дараа Зөвшөөрлийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн талаар Улсын Их Хурлын даргын Засаглал, цахим бодлогын зөвлөх С.Тэнгис танилцуулав. Тэрбээр, хуулийн төслийг боловсруулах үндэслэл, шаардлагын талаар дурдаж, Зөвшөөрлийн тухай хуулийг шинэчлэн баталснаар тодорхой хэмжээний ахиц дэвшил гарсан болохыг тодотгов. Мөн зөвшөөрлийн тухай хуулиар зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх, сэргээх, хүчингүй болгохтой холбоотой захиргааны хэм хэмжээний акт гаргахыг хориглосон байхад Зөвшөөрлийн зөвлөлөөс өнгөрсөн хугацаанд хийсэн судалгаагаар хууль болон журамд давхардсан байдлаар 33 зөвшөөрөл, эрх бүхий байгууллагаас 89 журмаар зөвшөөрлийг нь шинжтэй үйл ажиллагаа явуулж байсан. Энэ бүхнийг цэгцэлж, хуулийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд тухай бүрд зохих арга хэмжээг авч хэрэгжүүлснээр зохих үр дүн гарч, хүнд суртал бууран, зарим зөвшөөрөл байхгүй болсон талаар танилцуулсан.
Түүнчлэн одоо байгаа 250 байсан тусгай зөвшөөрлийг 205 болгож бууруулах, заримыг нь энгийн зөвшөөрөл болгож байгаа учраас 121 энгийн зөвшөөрөл 134 болж байгаа юм байна. Хуулийн төслийг d.parliament.mn сайтад нийтлээд даруй хоёр сар гаруй болж байгаа учраас сонирхогч талууд бүрэн танилцаж, санал хүсэлтээ илэрхийлсэн хэмээн найдаж байгаагаа илэрхийллээ.
Танилцуулгынхаа төгсгөлд тэрбээр, “мэдэгдэл” хэмээх шинэ хэлбэрийн талаар дэлгэрэнгүй танилцууллаа. Одоогийн хүчин төгөлдөр байгаа хуулиар 370 зөвшөөрөл байгааг төслийн хүрээнд “мэдэгдэл” хэмээх шинэ хэлбэрээ оруулаад 360 болгон бууруулахаар тооцсон байна.
Хэлэлцүүлэг асуулт, хариултаар үргэлжилж салбарт тулгамдаж буй асуудал шийдлийн талаар ярилцлаа. Улсын Их Хурлын гишүүн, ажлын хэсгийн ахлагч Д.Энхтүвшин ажлын хэсгээс хуулийн төслийг хэлэлцүүлэгт бэлтгэхтэй холбогдуулан хууль хоорондын давхардал, хийдэл, зөрчлийг арилгах, хуулиас гадуур бий болж байгаа зөвшөөрлийн шинжтэй үйл ажиллагааг тодорхойлж, түүнийг хуулиар оновчтой зохицуулах, төрөөс олгож байгаа зөвшөөрлийн ангилал, төрлийг дахин нягтлах, зөвшөөрөл олгох, сунгах, түдгэлзүүлэх зэрэг харилцааг салбар хуулиар нарийвчилан тусгах зэрэг асуудалд анхааран ажиллаж байгаа бөгөөд энэ хүрээнд Зөвшөөрлийн тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаарх цуврал хэлэлцүүлгийг зохион байгуулж байгаагаа дурдаад, хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцож, хуулийн хэрэгжилтэд гарч буй алдаа, зөрчил, сайжруулах асуудалд үнэтэй санал, асуудал дэвшүүлсэнд талархаж байгаагаа илэрхийллээ гэж Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээллээ.
Дэлгэрэнгүй унших
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.
Үйл явдал
Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалт 60 хувьд хүрчээ
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Дорноговь аймагт ажиллах үеэрээ Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтын явцтай танилцав. “Чингис хаан баялгийн сан нэгдэл” ХХК-ийн харьяа “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХК-ийн хариуцан хэрэгжүүлж буй төслийн явц 60 хувьд хүрчээ.
Түүхий тос дамжуулах 527 км хоолойн ажил 90 орчим хувьтай, үйлдвэрийн технологийн байгууламжуудын барилга угсралт, тоног төхөөрөмжийн суурилуулалт ид өрнөж байгаа тухай “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Алтанцэцэг танилцуулав.
Тухайлбал, үйлдвэрийн хамгийн чухалд тооцогдох эх байгууламжууд болох “Атмосферийн нэрлэгийн цамхаг”-ийг өнгөрсөн тавдугаар сард, “Вакуум нэрлэгийн цамхаг”-уудыг долоодугаар сард тээвэрлэн авчирч, угсарч эхэлжээ.
Түүхий тос, завсрын болон эцсийн бүтээгдэхүүн хадгалах 276,430 метр.куб багтаамжтай агуулах сав барьж, 263 км ил, 26 км далд шугам хоолойг гагнаж суурилуулж байна.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд байхдаа Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах шийдвэр гарган, бүтээн байгуулалтыг нь эхлүүлсэн.
Газрын тосны бүтээгдэхүүн, эрчим хүч, ган, хүнс, бордоо зэргийг дотооддоо үйлдвэрлэж хэрэгцээгээ ханган, улмаар экспортлогч орон болох нь үндэсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн тусгаар тогтнолтой салшгүй холбоотойг Ерөнхийлөгч тэмдэглэлээ.
Монгол, Энэтхэгийн харилцаа, хамтын ажиллагаа, ард түмний найрамдал, нөхөрлөлийн бэлгэ тэмдэг болсон Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтад оролцож байгаа хоёр орны бүх байгууллага, аж ахуйн нэгж, инженер, техникийн ажилтнуудад талархал илэрхийлэв.
Стратегийн чухал ач холбогдолтой энэ үйлдвэрийг төлөвлөсөн хугацаанд нь ашиглалтад оруулахын төлөө төр, засаг бүх талын дэмжлэг үзүүлнэ гэдгийг Ерөнхийлөгч хэллээ.
Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсаас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Атул Малхари Готсурвэ “Ерөнхий сайд Нарендра Моди, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх нарын манлайлал дор хэрэгжиж байгаа төслийн явц 60 хувьд хүрсэнд сэтгэл хангалуун байна. Энэ үйлдвэр ашиглалтад орсноор Монгол Улс эрчим хүчний аюулгүй байдлаа хангаж, бензин, шатахууны хэрэгцээг тодорхой хэмжээгээр шийдвэрлэх чухал ач холбогдолтой. Миний хувьд төслийн явцтай газар дээр нь байнга ирж танилцдаг. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч ирсэн нь төслийн бүтээн байгуулалт улам эрчимжихэд чухал нөлөө үзүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна” гэв.
Газрын тос боловсруулах үйлдвэр бол дэлхийн нефть-химийн аж үйлдвэрийн салбарын тэргүүлэгчдийн патенттай, орчин үеийн техник, тоног төхөөрөмж бүхий үйлдвэр юм.
Боловсруулах үйлдвэрээс гадна дулааны цахилгаан станц, цахилгаан дамжуулах олон зуун км шугам, дэд станц, агуулах сав резервуарын парк, тээвэр логистикийн дэд бүтэц, ус дамжуулах хоолой, ачих буулгах эстакад зэрэг байгууламжаас бүрдсэн хүнд аж үйлдвэрийн цогцолбор гэж болно.
Үйлдвэрийг 2028 онд ашиглалтад оруулахаар 4,500 инженер, техникийн ажилтан гурван ээлжээр, 24 цаг тасралтгүй ажиллаж байна.
Үйлдвэр жилд 1.5 сая тонн түүхий тос боловсруулж, улсын газрын тосны хэрэгцээний 55 хувийг хангана. Үүнээс гадна 824 мян.тн дизель, 396 мян.тн АИ95 бензин, 80 мян.тн онгоцны түлш, 17 мян.тн зуухны түлш, 27 мян.тн шингэрүүлсэн шатдаг хий үйлдвэрлэх юм.
Үйлдвэр ашиглалтад орсноор 850-900 ажлын байр шинээр бий болно.
Түүхий тос дамжуулах 527 км хоолойн ажил 90 орчим хувьтай, үйлдвэрийн технологийн байгууламжуудын барилга угсралт, тоног төхөөрөмжийн суурилуулалт ид өрнөж байгаа тухай “Монгол газрын тос боловсруулах үйлдвэр” ТӨХХК-ийн гүйцэтгэх захирал Д.Алтанцэцэг танилцуулав.
Тухайлбал, үйлдвэрийн хамгийн чухалд тооцогдох эх байгууламжууд болох “Атмосферийн нэрлэгийн цамхаг”-ийг өнгөрсөн тавдугаар сард, “Вакуум нэрлэгийн цамхаг”-уудыг долоодугаар сард тээвэрлэн авчирч, угсарч эхэлжээ.
Түүхий тос, завсрын болон эцсийн бүтээгдэхүүн хадгалах 276,430 метр.куб багтаамжтай агуулах сав барьж, 263 км ил, 26 км далд шугам хоолойг гагнаж суурилуулж байна.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ерөнхий сайд байхдаа Газрын тос боловсруулах үйлдвэр байгуулах шийдвэр гарган, бүтээн байгуулалтыг нь эхлүүлсэн.
Газрын тосны бүтээгдэхүүн, эрчим хүч, ган, хүнс, бордоо зэргийг дотооддоо үйлдвэрлэж хэрэгцээгээ ханган, улмаар экспортлогч орон болох нь үндэсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн тусгаар тогтнолтой салшгүй холбоотойг Ерөнхийлөгч тэмдэглэлээ.
Монгол, Энэтхэгийн харилцаа, хамтын ажиллагаа, ард түмний найрамдал, нөхөрлөлийн бэлгэ тэмдэг болсон Газрын тос боловсруулах үйлдвэрийн бүтээн байгуулалтад оролцож байгаа хоёр орны бүх байгууллага, аж ахуйн нэгж, инженер, техникийн ажилтнуудад талархал илэрхийлэв.
Стратегийн чухал ач холбогдолтой энэ үйлдвэрийг төлөвлөсөн хугацаанд нь ашиглалтад оруулахын төлөө төр, засаг бүх талын дэмжлэг үзүүлнэ гэдгийг Ерөнхийлөгч хэллээ.
Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсаас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Атул Малхари Готсурвэ “Ерөнхий сайд Нарендра Моди, Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх нарын манлайлал дор хэрэгжиж байгаа төслийн явц 60 хувьд хүрсэнд сэтгэл хангалуун байна. Энэ үйлдвэр ашиглалтад орсноор Монгол Улс эрчим хүчний аюулгүй байдлаа хангаж, бензин, шатахууны хэрэгцээг тодорхой хэмжээгээр шийдвэрлэх чухал ач холбогдолтой. Миний хувьд төслийн явцтай газар дээр нь байнга ирж танилцдаг. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч ирсэн нь төслийн бүтээн байгуулалт улам эрчимжихэд чухал нөлөө үзүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна” гэв.
Газрын тос боловсруулах үйлдвэр бол дэлхийн нефть-химийн аж үйлдвэрийн салбарын тэргүүлэгчдийн патенттай, орчин үеийн техник, тоног төхөөрөмж бүхий үйлдвэр юм.
Боловсруулах үйлдвэрээс гадна дулааны цахилгаан станц, цахилгаан дамжуулах олон зуун км шугам, дэд станц, агуулах сав резервуарын парк, тээвэр логистикийн дэд бүтэц, ус дамжуулах хоолой, ачих буулгах эстакад зэрэг байгууламжаас бүрдсэн хүнд аж үйлдвэрийн цогцолбор гэж болно.
Үйлдвэрийг 2028 онд ашиглалтад оруулахаар 4,500 инженер, техникийн ажилтан гурван ээлжээр, 24 цаг тасралтгүй ажиллаж байна.
Үйлдвэр жилд 1.5 сая тонн түүхий тос боловсруулж, улсын газрын тосны хэрэгцээний 55 хувийг хангана. Үүнээс гадна 824 мян.тн дизель, 396 мян.тн АИ95 бензин, 80 мян.тн онгоцны түлш, 17 мян.тн зуухны түлш, 27 мян.тн шингэрүүлсэн шатдаг хий үйлдвэрлэх юм.
Үйлдвэр ашиглалтад орсноор 850-900 ажлын байр шинээр бий болно.
Үйл явдал
Дэлхийн эмэгтэй парламентчид Улаанбаатар хотноо чуулж байна
Дэлхийн 20 гаруй орны парламентын 88 эмэгтэй гишүүн “Шийдвэр гаргах үйл явцад төлөөллөөс нөлөөлөлд” сэдвийн дор Улаанбаатар хотноо чуулж байна.
Төлөөлөгчид парламент дахь эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг шийдвэр гаргах түвшинд бодит нөлөөлөл болгон хөгжүүлэх арга зам, хууль тогтоох үйл явц дахь жендэрийн тэгш байдлыг хангах талаар хэлэлцэж, санаа бодол, туршлага, мэдлэгээ хуваалцан, хамтран ажиллах боломжийг эрэлхийлэх юм.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх чуулга уулзалтад оролцогсдод мэндчилгээ дэвшүүлснийг Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр уламжиллаа.
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ УХНААГИЙН ХҮРЭЛСҮХ:
“Эрхэм хүндэт олон улсын эмэгтэй парламентчид аа,
Эрхэм хүндэт зочид, төлөөлөгчид өө,
Эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,
“Дэлхийн эмэгтэй парламентчдын чуулга уулзалт”-д оролцохоор өнө эртний түүхт, мөнх хөх тэнгэрийн орон манай сайхан улсад хүрэлцэн ирсэн Та бүхэнд энэ сайхан өдрийн мэндийг өргөн дэвшүүлье.
Найман зууны тэртээ Монголын эртний нийслэл Хархорум хотод өрнө, дорнын элч, төлөөлөгчид хуран чуулж, улс түмнүүдийн харилцаа холбоо, эе эвийг бэхжүүлэх, шашин хоорондын ойлголцлыг дэмжих, чөлөөт худалдаа, арилжааг өргөжүүлэх талаар хэлэлцэж байсан тухай түүхийн эх сурвалжуудад тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг.
Үүний нэгэн адил дэлхий дахины энх тайван, аюулгүй байдал, хүний эрх, хөгжил дэвшлийн асуудлыг хэлэлцэн ярилцахаар дэлхийн өнцөг булан бүрээс хүрэлцэн ирсэн эрхэм хүндэт эмэгтэй парламентчид, зочид, төлөөлөгчид Та бүхэнд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.
Өнөөгийн дэлхий ертөнцийн амар амгалан, аюулгүй байдлыг хангах, хууль дээдлэх ёсыг сахиулах, хөгжлийг тэтгэхэд дэлхийн улс орнуудын эмэгтэй удирдагчдын үүрэг оролцоо, манлайлал нэн чухал байна.
Улс орны парламентад эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь нэмэгдэхийн хэрээр хүчирхийлэл, хүний эрхийн зөрчил, дайн тулаан, тэмцэл мөргөлдөөн гарах магадлал багасдаг болохыг судлаачид нотолдог.
Мөн эмэгтэйчүүдийн эсрэг хүчирхийллийг бууруулах, тэдний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, эдийн засгийн чадавхыг сайжруулах, нийгмийн хамгааллыг нэмэгдүүлэх зэрэг бусад тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд эмэгтэй хууль тогтоогчид илүү их үүрэг гүйцэтгэх учиртай.
Тиймээс хүйсийн тэгш бус байдлаас ангид дэлхий ертөнцийг бий болгох нэгдмэл зорилгын хүрээнд эмэгтэй удирдагчдын манлайлал, түншлэлийг хөгжүүлэхийн төлөө энэ чуулга уулзалтыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулж байна.
Эмэгтэйчүүд нь хууль тогтоох, үндэсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн бодлого тодорхойлох, төсөв батлах, нөөц хуваарилах, Засгийн газарт хяналт тавих бүхий л түвшинд эрх тэгш оролцож байж, эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл шийдвэр гаргах үйл явцад бодит утгаараа нөлөөлөл үзүүлж чадах болно.
Эмэгтэйчүүд шийдвэр гаргах үйл явцад тэгш эрхтэй оролцох үед институцууд илүү хүртээмжтэй, бодлого илүү хариуцлагатай болж, нийгэм илүү уян хатан болдог.
Монгол Улс одоогоос 100 гаруй жилийн тэртээ баталсан анхдугаар Үндсэн хуульдаа эрэгтэй, эмэгтэй хүн эрх тэгш хэмээн үзэж, эмэгтэйчүүдийн улс төрийн эрхийг хүлээн зөвшөөрч, сонгох, сонгогдох эрхийг баталгаажуулсан Ази тивийн анхдагч улс болсон билээ.
Манай улс энэ түүхэн уламжлалаа улам бүр баяжуулан хөгжүүлж, үндэсний хэмжээнд салбар бүрд, бүх түвшинд эмэгтэйчүүдийн тэгш оролцоог хангах нөхцөлийг бүрдүүлж, бүс нутагтаа манлайлал үзүүлэн ажиллахыг зорьж байна.
Монгол Улсын 1992 онд баталсан ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийн дагуу байгуулагдсан Улсын Их Хурлын 76 гишүүний гурав нь эмэгтэй байсан бол 2024 оны сонгуулиар парламентын 126 гишүүн дотор 32 эмэгтэй сонгогдож, нийт гишүүдийн 25.4 хувийг эзлэх болсон нь манай улсын түүхэн дээд үзүүлэлт юм.
Монгол Улс энхийг эрхэмлэсэн, нээлттэй, бие даасан, олон тулгуурт гадаад бодлогынхоо хүрээнд дэлхий нийтэд жендэрийн тэгш байдлыг ахиулах, эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоо, манлайллыг бэхжүүлэх, шийдвэр гаргах түвшин дэх төлөөлөл болон нөлөөллийг нэмэгдүүлэх үйл хэрэгт улс орнуудын хамтын ажиллагааг дэмжихэд идэвхтэй хувь нэмрээ оруулж ирсэн.
Тухайлбал, 2022 онд Энхийг сахиулагч эмэгтэйчүүдийн олон улсын бага хурал, 2023 онд Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалт, 2024 онд Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн чуулга уулзалт, 2025 онд Дэлхийн эмэгтэй бизнес эрхлэгчдийн чуулга уулзалтыг Улаанбаатар хотноо зохион байгуулсан.
Монгол Улсын энэ санаачилга, манлайлал нь өнөөдөр дэлхийн улс орнуудын ард түмний төлөөллийн дээд байгууллага болох парламентын түвшинд үргэлжилж байгаа нь онцгой ач холбогдолтой юм.
Монгол Улс нь харилцан хүндэтгэл, яриа хэлэлцээ, хамтын ажиллагааг тууштай дэмжиж ирсэн орны хувьд цаашид эмэгтэйчүүдийн манлайлал, тэгш оролцоог бэхжүүлэх олон улсын найдвартай түнш, бат бөх гүүр байх болно.
“Шийдвэр гаргах үйл явц дахь төлөөллөөс-нөлөөлөлд” сэдэвт энэ чуулга уулзалтаас гарах санал зөвлөмж, бодлогын баримт бичиг нь эмэгтэйчүүд зөвхөн төлөөлөлтэй байхаас гадна улс үндэстэн, хүн төрөлхтний ирээдүйг тодорхойлох шийдвэрт бодитоор нөлөөлөх боломжийг өргөжүүлэхэд бодит хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна.
Жендерийн эрх тэгш байдлыг хангаж, эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах нь хүний эрхийн салшгүй хэсэг, ардчиллын үндсэн шалгуур гэдгийг бүх нийтээрээ гүнээ ухамсарлаж, амар амгалан, эв нэгдэлтэй дэлхий ертөнцийг бүтээхийн төлөө хамтран ажиллацгаая.
Аливаа улс үндэстний эв найрамдал, хөгжил цэцэглэлт, гэр бүлийн сайн сайхан бүхэнд эмэгтэйчүүдийн үүрэг, оролцоо онцгой чухал байдаг билээ.
Үүний нэгэн адил улс орнуудын эмэгтэй удирдагчид Та бүхний оролцоо манлайлал, ухаалаг бодлого, хамтын ажиллагаа хүн төрөлхтний амар амгалан, даян дэлхийн энх тайван, улс гүрнүүдийн хөгжил дэвшилд онцгой чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэдэгт Монгол Улсын Ерөнхийлөгч итгэл төгс байна.
Амьдралын эх, амжилтын үндэс болсон эрхэмсэг бүсгүйчүүд Та бүхэнд энэ хорвоогийн хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.
Та бүхнийг өнө эртний түүхт, эртний нүүдэлчдийн төрт ёсны ариун гал голомт, мөнх хөх тэнгэрийн орон манай сайхан улсад тавтай морилохыг хүсэн ерөөе” гэлээ.
Төлөөлөгчид парламент дахь эмэгтэйчүүдийн төлөөллийг шийдвэр гаргах түвшинд бодит нөлөөлөл болгон хөгжүүлэх арга зам, хууль тогтоох үйл явц дахь жендэрийн тэгш байдлыг хангах талаар хэлэлцэж, санаа бодол, туршлага, мэдлэгээ хуваалцан, хамтран ажиллах боломжийг эрэлхийлэх юм.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх чуулга уулзалтад оролцогсдод мэндчилгээ дэвшүүлснийг Тамгын газрын дарга А.Үйлстөгөлдөр уламжиллаа.
МОНГОЛ УЛСЫН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ УХНААГИЙН ХҮРЭЛСҮХ:
“Эрхэм хүндэт олон улсын эмэгтэй парламентчид аа,
Эрхэм хүндэт зочид, төлөөлөгчид өө,
Эрхэмсэг хатагтай, ноёд оо,
“Дэлхийн эмэгтэй парламентчдын чуулга уулзалт”-д оролцохоор өнө эртний түүхт, мөнх хөх тэнгэрийн орон манай сайхан улсад хүрэлцэн ирсэн Та бүхэнд энэ сайхан өдрийн мэндийг өргөн дэвшүүлье.
Найман зууны тэртээ Монголын эртний нийслэл Хархорум хотод өрнө, дорнын элч, төлөөлөгчид хуран чуулж, улс түмнүүдийн харилцаа холбоо, эе эвийг бэхжүүлэх, шашин хоорондын ойлголцлыг дэмжих, чөлөөт худалдаа, арилжааг өргөжүүлэх талаар хэлэлцэж байсан тухай түүхийн эх сурвалжуудад тэмдэглэгдэн үлдсэн байдаг.
Үүний нэгэн адил дэлхий дахины энх тайван, аюулгүй байдал, хүний эрх, хөгжил дэвшлийн асуудлыг хэлэлцэн ярилцахаар дэлхийн өнцөг булан бүрээс хүрэлцэн ирсэн эрхэм хүндэт эмэгтэй парламентчид, зочид, төлөөлөгчид Та бүхэнд чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье.
Өнөөгийн дэлхий ертөнцийн амар амгалан, аюулгүй байдлыг хангах, хууль дээдлэх ёсыг сахиулах, хөгжлийг тэтгэхэд дэлхийн улс орнуудын эмэгтэй удирдагчдын үүрэг оролцоо, манлайлал нэн чухал байна.
Улс орны парламентад эмэгтэйчүүдийн эзлэх хувь нэмэгдэхийн хэрээр хүчирхийлэл, хүний эрхийн зөрчил, дайн тулаан, тэмцэл мөргөлдөөн гарах магадлал багасдаг болохыг судлаачид нотолдог.
Мөн эмэгтэйчүүдийн эсрэг хүчирхийллийг бууруулах, тэдний хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих, эдийн засгийн чадавхыг сайжруулах, нийгмийн хамгааллыг нэмэгдүүлэх зэрэг бусад тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхэд эмэгтэй хууль тогтоогчид илүү их үүрэг гүйцэтгэх учиртай.
Тиймээс хүйсийн тэгш бус байдлаас ангид дэлхий ертөнцийг бий болгох нэгдмэл зорилгын хүрээнд эмэгтэй удирдагчдын манлайлал, түншлэлийг хөгжүүлэхийн төлөө энэ чуулга уулзалтыг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулж байна.
Эмэгтэйчүүд нь хууль тогтоох, үндэсний аюулгүй байдал, эдийн засгийн бодлого тодорхойлох, төсөв батлах, нөөц хуваарилах, Засгийн газарт хяналт тавих бүхий л түвшинд эрх тэгш оролцож байж, эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл шийдвэр гаргах үйл явцад бодит утгаараа нөлөөлөл үзүүлж чадах болно.
Эмэгтэйчүүд шийдвэр гаргах үйл явцад тэгш эрхтэй оролцох үед институцууд илүү хүртээмжтэй, бодлого илүү хариуцлагатай болж, нийгэм илүү уян хатан болдог.
Монгол Улс одоогоос 100 гаруй жилийн тэртээ баталсан анхдугаар Үндсэн хуульдаа эрэгтэй, эмэгтэй хүн эрх тэгш хэмээн үзэж, эмэгтэйчүүдийн улс төрийн эрхийг хүлээн зөвшөөрч, сонгох, сонгогдох эрхийг баталгаажуулсан Ази тивийн анхдагч улс болсон билээ.
Манай улс энэ түүхэн уламжлалаа улам бүр баяжуулан хөгжүүлж, үндэсний хэмжээнд салбар бүрд, бүх түвшинд эмэгтэйчүүдийн тэгш оролцоог хангах нөхцөлийг бүрдүүлж, бүс нутагтаа манлайлал үзүүлэн ажиллахыг зорьж байна.
Монгол Улсын 1992 онд баталсан ардчилсан шинэ Үндсэн хуулийн дагуу байгуулагдсан Улсын Их Хурлын 76 гишүүний гурав нь эмэгтэй байсан бол 2024 оны сонгуулиар парламентын 126 гишүүн дотор 32 эмэгтэй сонгогдож, нийт гишүүдийн 25.4 хувийг эзлэх болсон нь манай улсын түүхэн дээд үзүүлэлт юм.
Монгол Улс энхийг эрхэмлэсэн, нээлттэй, бие даасан, олон тулгуурт гадаад бодлогынхоо хүрээнд дэлхий нийтэд жендэрийн тэгш байдлыг ахиулах, эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоо, манлайллыг бэхжүүлэх, шийдвэр гаргах түвшин дэх төлөөлөл болон нөлөөллийг нэмэгдүүлэх үйл хэрэгт улс орнуудын хамтын ажиллагааг дэмжихэд идэвхтэй хувь нэмрээ оруулж ирсэн.
Тухайлбал, 2022 онд Энхийг сахиулагч эмэгтэйчүүдийн олон улсын бага хурал, 2023 онд Гадаад хэргийн эмэгтэй сайд нарын уулзалт, 2024 онд Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн чуулга уулзалт, 2025 онд Дэлхийн эмэгтэй бизнес эрхлэгчдийн чуулга уулзалтыг Улаанбаатар хотноо зохион байгуулсан.
Монгол Улсын энэ санаачилга, манлайлал нь өнөөдөр дэлхийн улс орнуудын ард түмний төлөөллийн дээд байгууллага болох парламентын түвшинд үргэлжилж байгаа нь онцгой ач холбогдолтой юм.
Монгол Улс нь харилцан хүндэтгэл, яриа хэлэлцээ, хамтын ажиллагааг тууштай дэмжиж ирсэн орны хувьд цаашид эмэгтэйчүүдийн манлайлал, тэгш оролцоог бэхжүүлэх олон улсын найдвартай түнш, бат бөх гүүр байх болно.
“Шийдвэр гаргах үйл явц дахь төлөөллөөс-нөлөөлөлд” сэдэвт энэ чуулга уулзалтаас гарах санал зөвлөмж, бодлогын баримт бичиг нь эмэгтэйчүүд зөвхөн төлөөлөлтэй байхаас гадна улс үндэстэн, хүн төрөлхтний ирээдүйг тодорхойлох шийдвэрт бодитоор нөлөөлөх боломжийг өргөжүүлэхэд бодит хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна.
Жендерийн эрх тэгш байдлыг хангаж, эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах нь хүний эрхийн салшгүй хэсэг, ардчиллын үндсэн шалгуур гэдгийг бүх нийтээрээ гүнээ ухамсарлаж, амар амгалан, эв нэгдэлтэй дэлхий ертөнцийг бүтээхийн төлөө хамтран ажиллацгаая.
Аливаа улс үндэстний эв найрамдал, хөгжил цэцэглэлт, гэр бүлийн сайн сайхан бүхэнд эмэгтэйчүүдийн үүрэг, оролцоо онцгой чухал байдаг билээ.
Үүний нэгэн адил улс орнуудын эмэгтэй удирдагчид Та бүхний оролцоо манлайлал, ухаалаг бодлого, хамтын ажиллагаа хүн төрөлхтний амар амгалан, даян дэлхийн энх тайван, улс гүрнүүдийн хөгжил дэвшилд онцгой чухал үүрэг гүйцэтгэнэ гэдэгт Монгол Улсын Ерөнхийлөгч итгэл төгс байна.
Амьдралын эх, амжилтын үндэс болсон эрхэмсэг бүсгүйчүүд Та бүхэнд энэ хорвоогийн хамгийн сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.
Та бүхнийг өнө эртний түүхт, эртний нүүдэлчдийн төрт ёсны ариун гал голомт, мөнх хөх тэнгэрийн орон манай сайхан улсад тавтай морилохыг хүсэн ерөөе” гэлээ.
Үйл явдал
Энэ жил 1.1 сая тонн ургац хураан авч, улаанбуудай, гурил, төмсний хэрэгцээгээ 100 хувь хангана
2026 оны ургацын баланс эерэг гарч, 1.1 сая тонн ургац хураан авч улаанбуудай, гурил, төмсний хэрэгцээгээ 100, хүнсний ногооны 70 орчим хувийг хангах төлөв гарчээ. Улсын хэмжээнд үр тарианы ургац хураалт 70, төмснийх 90, хүнсний ногооных 70, тэжээлийн таримлынх 50, тосны ургамлын ургац хураалт 30 орчим хувьтай байна.
“Энэ жил газар тариалангийн түүхэнд хамгийн өндөр ургац хураан авах гэж байна. 1988 оны ургацын амжилтыг эвдсэн жил болж байна” гэж Сэлэнгийн тариаланчид Ерөнхий сайд Н.Учралтай уулзах үеэрээ ярьж байлаа.
Мөн “Төр, засгаас анхаарч шатахуун тосоор хангаж, ургацаа хураан авч байна. Засгийн газар 100,000 тонн улаанбуудайн нөөц бүрдүүлж буй нь маш зөв бодлого” гэж Монгол Улсын гавьяат механикжуулагч Б.Ганболд хэлэв.
Газар тариалангийн салбар байгаль цаг уур, түлш шатахуун, эрчим хүч, техник тоног төхөөрөмж, зам тээвэр, ажиллах хүч зэрэг олон хүчин зүйлээс хамааралтай тул Засгийн газраас онцгойлон анхаарч, бодлогын дэмжлэг үзүүлж байна. Тариалалт, уринш боловсруулалт, ургац хураалтад зориулж Засгийн газраас хариуцан төлөх хүүгийн дэмжлэгтэй эргэлтийн хөрөнгийн зээл олгож, санхүүгийн дарамтыг бууруулах, тариалангийн гаралтай бүтээгдэхүүний үнийн өсөлтийг тогтворжуулахад анхаарч ажиллаж байгаагаа Ерөнхий сайд илэрхийлээд цаашид цаашид;
-Хүнсний улаанбуудайн болон дотоодын ургацаас хураан авч зах зээлд борлуулсан хүнсний ногоонд урамшуулал олгох;
-Атар-IV аяны хүрээнд Засгийн газраас хариуцан төлөх зээлийн хүүгийн хөнгөлөлтийг үргэлжлүүлэх;
-Тэжээлийн таримлын үр үржүүлэх, ган өвчин хортонд тэсвэртэй сортын нөөц бүрдүүлэх;
-Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд тариалан эрхлэгчдэд тариалангийн үйлдвэрлэлийн технологит хугацаанд зөвлөн туслах үйлчилгээ нэвтрүүлэхэд Засгийн газраас дэмжиж ажиллана гэлээ.
Энэ онд тариалан бүхий 880 иргэн, аж ахуйн нэгжид 138.0 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй зээлийг арилжааны долоон банкаар дамжуулан олгожээ.
Ургацын урьдчилсан балансаар 555.3 мянган тонн үр тариа, үүнээс 497.1 мянган тонн улаанбуудай, 168.2 мянган тонн төмс, 218.4 мянган тонн хүнсний ногоо, 50.4 мянган тонн тосны ургамал, 201.8 мянган тонн малын тэжээлийн ургамал тус тус хураан авах төлөв гарчээ.
-
Дэлхий нийтээр..2021/06/21
Зээл авахад барьцаа хөрөнгө дутагдалтай байгаа бол Зээлийн батлан даалтын сан эн...
-
Дэлхий нийтээр..2023/09/01
Монгол Улсад морьт харвааны дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн болно
-
Үйл явдал2021/01/09
ЭМЯ-ны ээлжит мэдээлэл /2021.01.09/
-
Дэлхий нийтээр..2025/12/17
Нэгдүгээр тойрог зам төсөл хэрэгжсэнээр хотын төвөөр дамжих тээврийн эрчим нэмэг...