Чөлөөт бүс
“ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээн Монгол Улсад анх удаа болно
Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевиз Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын өргөн нэвтрүүлгийн холбоо (ABU) хамтран Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн ивээл дор Монголд анх удаа зохион байгуулж буй 18 дахь удаагийн “ABU Robocon–2019” олон улсын роботын тэмцээн ирэх ням гарагт буюу энэ сарын 25-ны 12:00 цагт “Буянт-Ухаа” спортын ордонд эхэлнэ.
Энэхүү тэмцээнийг Боловсрол, соёл, шинжлэх ухааны яам, Худалдаа хөгжлийн банк, “Оюу толгой” ХХК, “Эрдэнэт үйлдвэр” ТӨҮГ, “Эрдэнэс Таван толгой”, Монголын иргэний агаарын тээвэр (МИАТ) ХК дэмжин оролцож байгаа юм. Үүнээс гадна Японы технологийн хөгжлөөрөө тэргүүлэгч “Toyota”, “Panasonik”, “Mabuchi motor” зэрэг зургаан компани жил бүр ивээн тэтгэгчээр оролцдог.
“ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээний хэвлэлийн хурал өнөөдөр боллоо. Тус хэвлэлийн хуралд Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевизийн Ерөнхий захирал Л.Нинжжамц, Монголын үндэсний олон нийтийн телевизийн Ерөнхий продюсер Д.Ганчимэг, “ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын төслийн Ерөнхий продюсер Г.Агааноров, “ABU Robocon” төслийн ерөнхий зохион байгуулах хорооны дарга Араи Томохиса, “ABU Robocon” төслийн продюсер Ёшида Такүши нар оролцож сэтгүүлчдэд мэдээлэл өглөө.
“Робокон” тэмцээн Япон улсаас үүсэлтэй. Анх зөвхөн тухайн орны үндэсний тэмцээн байсан бол хожим Ази, Номхон далайн өргөн нэвтрүүлгийн холбоо (ABU)-гоор дамжин, Ази, номхон далайн бүсийн орнуудын тэмцээн болсон түүхтэй. “ABU Робокон” бол инженер, технологийн чиглэлээр суралцаж буй оюутан, залуусын хичээлийн танхимаар олж авсан мэдлэгийг практик дээр туршдаг хамгийн том тэмцээн. Түүнчлэн оюутнуудад бүтээлч сэтгэхүй, багаар ажиллах, ачаалал даах чадвар, цаг барих зэрэг олон сайн дадал суулгадаг. Мөн багшийн тусламжийг харж, хүлээлгүй өөрсдөө шийдвэр гаргах, оролдох, зохион бүтээх гэх мэт олон чадвар, чадамжаа өсгөнө.
Монголын үндэсний олон нийтийн радио, телевиз, Ази номхон далайн өргөн нэвтрүүлгийн холбоо (ABU)-ны гишүүн телевиз. Энэ хүрээнд тус холбооноос зохион байгуулдаг “Робокон” тэмцээнд Монгол Улсын баг 2002 оноос оролцож эхэлсэн. Манай улсын багийн гаргасан хамгийн дээд амжилт нь 2004 онд дэд байр эзэлсэн. Үүнээс гадна Монголын оролцогчид жил бүр ивээн тэтгэгч байгууллагын цом, шагнал авч байлаа.
МҮОНРТ 2002 онд “Робокон” үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээнийг өөрийн оронд зохион байгуулснаас хойш 17 жил өнгөрч. Энэ хугацаанд давхардсан тоогоор 6000 гаруй оюутан, залуус “Робокон” тэмцээнээр дамжиж, ажил амьдралын гараагаа эхлүүлжээ. МҮОНРТ “ABU Робокон” олон улсын роботын тэмцээнийг эх орондоо зохион байгуулах эрхийг хоёр жилийн өмнө албан ёсоор авч, тэмцээний дүрэм, журмаа боловсруулсан бөгөөд МҮОНРТ-ийн Ерөнхий захирал Л.Нинжжамц тэргүүтэй баг өнгөрсөн жилийн наймдугаар сард тэмцээний тугийг хүлээж авсан.
“ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээнд Монгол, Япон, БНХАУ, Казахстан, Энэтхэг, Египет, Индонез, Пакистан, Шри Ланка, Малайз, Непал, Тайланд, Вьетнам, Камбож, Фижи, Хонконг гэсэн 16 орны 17 багийн 300 орчим тамирчин өрсөлдөнө. Монгол Улс зохион байгуулагч орон тул давуу эрхээрээ хоёр баг өрсөлдүүлж байна.
“ABU Робокон” тэмцээн Япон, Вьетнамд тус бүр гурав, Тайландад хоёр, БНХАУ, Хонконг, Малайзад нэг удаа болсон. Ирэх 2020 онд Фижи улсад, 2021 онд БНХАУ-ын Бээжин хотод болно. Энэ жилийн тэмцээний онцлог нь монголчууд өөрсдөө дүрмээ зохиосон. “ABU Робокон” тэмцээний 18 жилийн түүхэнд дөрвөн хөлтэй робот бүтээх даалгавар байгаагүй. Монголчууд XIII зуунд дэлхийн анхны паспорт гэх хэлж болох гэрэгэг хэрэглэж эхэлсэн. Үүнийг илтгэсэн гэрэгэ дамжуулах мөн Монголын уламжлалт наадгай болох шагай хаях даалгавар бий. Улмаар 50-аас дээш оноо авсан тохиолдолд, хангайн бүсээс уулын бүс рүү нэвтрэн орж, гэрэгэг нэг метрийн өндөрт өргөснөөр өрсөлдөгч багаа цэвэр ялах даалгавар оруулж өгсөн. Зохион байгуулагч орноос шалтгаалж жил бүр тэмцээний дүрэм өөрчлөгддөг ч оногдсон хугацаа буюу гурван минут хэвээрээ байдаг.
БНХАУ, Вьетнам, Японы багийн роботын хөгжил бусад орны оролцогчдоос түрүүлж яваа. Энэ гурван баг дугуйтай роботын төгс шийдлийг аль хэдийн олчихсон. Тиймээс оролцогчид дугуйтай роботын хөгжлийг хэдийн туйлд нь хүргэчихсэн учир “ABU Робокон-2019” тэмцээнийг зохион байгуулагчдын зүгээс дараагийн шат нь алхдаг робот юм байна гэж үзсэн юм. Тиймдээ ч Монгол орноо таниулах, сурталчлах зорилгоор морийг бэлгэдэж, хоёрдугаарт “ABU Робокон” тэмцээнд технологийн хөгжлийн шинэ хуудсыг нээе гэдэг үүднээс дөрвөн хөлт робот бүтээх даалгавар, энэ даалгаварт уялдсан дүрэм боловсруулсан.
“ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээний үеэр зохион байгуулагч буюу Монгол Улсаас хоёр шүүгч ажиллана. “Робокон” тэмцээнийг санаачлагч Японы их сургуулийн доктор Масаши Шимизү (80 гаруй настай эрдэмтэн), өнгөрсөн жилийн зохион байгуулагч орны болон ирэх жилийн зохион байгуулагч Фижигээс тус бүр нэг шүүгч томилогдсон. Харин талбайд Монголоос ес, санаачлагч болон өмнөх, дараагийн зохион байгуулагч орноос тус бүр нэг гээд нийт 12 шүүгч ажиллах юм.
“Робокон-2019” үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээн өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард болж, ШУТИС-ийн Мэдээлэл, холбооны технологийн сургуулийн баг эхний хоёр байрт орсон. Энэ жил ШУТИС үүсгэн байгуулагдсаны 60 жилийн ой тохиож байгаа. Энэ ойн босгон дээр тус сургуулийн хоёр баг эх орноо төлөөлөн олон улсын роботын тэмцээнд өрсөлдөж байгаа нь түүхэн үйл явдал болж байна. Өнгөрсөн сарын 25-нд бүх улсын баг роботоо баглаж, лацдаад тэмцээн зохион байгуулагчдад буюу Монгол руу илгээсэн байгаа. Энэ дүрэм Монголын хоёр багт ч мөн адил үйлчилсэн. Маргааш оролцогч багууд “Буянт-Ухаа” спортын ордонд роботуудаа угсарч, хуваарийн дагуу ижил тэгш хугацаанд туршина. Мөн техникийн зөвлөгөөний хурал болно. Тэмцээний төгсгөлд Гран-при шагналын эзэн буюу ялагч багийг болон хоёр дэд байр, шилдэг санаа, инженерчлэл, дизайнтай багийг тодруулахаас гадна жил бүр ивээн тэтгэдэг зургаан компанийн нэрэмжит цом, шагнал гардуулна.
“ABU Робокон-2019 Mongolia” тэмцээний дүгнэлтийн хурал, хэлэлцүүлэг ирэх даваа гарагт буюу 26-нд болно. Үүний дараа продюсерууд хуралдаж, ирэх жил зохион байгуулагдах “ABU Робокон-2020” олон улсын роботын тэмцээний дүрэмтэй танилцахаас гадна оролцсон бүх баг болон зочид төлөөлөгчдөд монгол орноо танилцуулах аялал болно.
ABU Robocon–2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээний нээлт болон завсарлагаанаар Үндэсний урлагийн их театрын уран бүтээлчид, соёлын тэргүүний ажилтан, дуучин, Ука (Д.Уламбаяр), “Чоно” хамтлаг, “Aim4R” продакшн тэргүүтэй рок, поп, хип хоп урлагийн одууд уран бүтээлээ үзэгчдэд хүргэнэ. Мөн тэмцээн болох өдөр “Буянт ухаа” спортын ордны гадаах талбайд дэмжигч, ивээн тэтгэгч байгууллагуудын шинэ технологийн үзэсгэлэн нээгдэнэ. Үзэгчид тэмцээний хажуугаар Монголын болон гадаадын шилдэг компаниудын бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ, шинэ технологитой танилцах боломжтой.
“ABU Робокон-2019 Mongolia” олон улсын роботын тэмцээнийг МҮОНРТ-ийн нэгдүгээр суваг, “MNB world” сувгаар эх орон даяар шууд дамжуулан үзүүлэхээс гадна Японы NHK телевизийн сошиал хаягаар олон улсад шууд дамжуулна. Үүнээс гадна 15 орны олон нийтийн телевизүүд цуврал нэвтрүүлэг бэлтгэж өөрийн орны үзэгчиддээ хүргэдэг уламжлалтай.
Чөлөөт бүс
ChatGPT хэрхэн ажилладаг вэ
Хиймэл оюун ухаанд суурилсан ChatGPT нь хүний бичсэн асуулт, өгүүлбэрийг ойлгож, түүнд тохирсон хариу үүсгэдэг дэвшилтэт систем юм. Сүүлийн жилүүдэд ийм төрлийн чатботууд өргөн хэрэглээнд нэвтэрч, мэдээлэл авах, бичих, суралцах зэрэг олон үйлдлийг хөнгөвчилж байна.
ChatGPT-ийг ашиглахад хэрэглэгч асуулт эсвэл хүсэлтээ бичиж оруулснаар бүх процесс эхэлдэг. Энэ асуулт интернетээр дамжин серверт хүрч, тэнд асар их хэмжээний мэдээлэлд тулгуурласан хиймэл оюуны загвар ажиллаж эхэлнэ.
Энэхүү систем нь “хэлний загвар” гэж нэрлэгддэг технологид суурилдаг. Өөрөөр хэлбэл, үгс хоорондоо хэрхэн холбогддог, ямар дарааллаар хэрэглэгддэгийг өмнө нь сурсан өгөгдлөөрөө таамаглан, өгүүлбэрийн утгыг ойлгож эхэлдэг гэсэн үг юм.
Асуултын утгыг задлан шинжилсний дараа ChatGPT хамгийн тохиромжтой хариуг үүсгэхийн тулд үгсийг нэг нэгээр нь сонгон, өгүүлбэр болгон эмхэтгэдэг. Энэ процесс маш богино хугацаанд явагддаг тул хэрэглэгчид бодит цагийн мэт хурдан хариу авдаг.
Үүсгэсэн хариуг хэрэглэгчид буцаан харуулсны дараа харилцаа үргэлжилж болно. Хэрэглэгч дахин асуулт асуух бүрд систем шинэ нөхцөлд тохируулан хариултаа өөрчилж, илүү оновчтой болгохыг зорьдог.
Ийнхүү ChatGPT нь хүний хэлний хэв маягийг дуурайн, мэдээллийг боловсруулах замаар харилцан яриа өрнүүлдэг технологи бөгөөд өнөөдөр боловсрол, сэтгүүл зүй, бизнес зэрэг олон салбарт өргөн ашиглагдаж байна.
Чөлөөт бүс
Нисдэг Цагаан ордон “Marine One”
Цагаан ордны зүлгэн дээр нам гүмхэн зогсох ногоон, цагаан өнгийн нисдэг тэрэг хөдөлж эхлэх мөчид Вашингтоны өдөр тутмын хэмнэл өөрчлөгдөнө. Салхинд хийсэх өвс, хамгаалалтын албаныхны хөдөлгөөн, холоос ажиглах хүмүүсийн харц, энэ бүхэн нэг зүйлийг илтгэнэ. АНУ-ын Төрийн тэргүүн нисэх гэж байна.
Энэ нисдэг тэрэгийг дэлхий нийт “Marine One” гэж нэрлэдэг. “Marine One” гэх нэршил нь нисдэг тэрэгний загвар бус, харин АНУ-ын Ерөнхийлөгч дотор нь зорчиж буй үед ашиглагддаг тусгай дуудлага юм. Ерөнхийлөгч байхгүй үед энэ нисдэг тэрэг энгийн цэргийн дуудлагаар нисдэг нь түүний онцлог.
Тус нислэгийг АНУ-ын Тэнгисийн явган цэргийн нисдэг тэрэгний нэгж гүйцэтгэдэг бөгөөд энэ нэгж нь төрийн тэргүүний аюулгүй тээвэрлэлтийг олон арван жилийн турш хариуцаж иржээ.
Ерөнхийлөгчийн нисдэг тэрэг анх 1957 онд ашиглагдаж эхэлсэн бөгөөд тухайн үеийн зорилго нь ойрын зайд хурдан хүрэх шинэ шийдэл байв. Түүнээс хойш технологи тасралтгүй хөгжиж, өнөөгийн “Marine One” нь өндөр түвшний хамгаалалт, холбооны систем бүхий нисдэг цогц төхөөрөмж болж өөрчлөгджээ.
Одоогоор Ерөнхийлөгчийг тээвэрлэхэд хэд хэдэн төрлийн нисдэг тэрэг ашиглагддаг. Үүнд олон арван жилийн турш ашиглагдсан загварууд болон шинэ үеийн загварууд багтдаг бөгөөд хамгийн сүүлийн үеийнх нь илүү том, илүү дэвшилтэт системтэй болсон.
“Marine One”-ы нэг онцлог нь багтаамж. Ерөнхийлөгчөөс гадна ойролцоогоор 10–14 хүн зорчих боломжтой бөгөөд энэ нь зөвлөхүүд, хамгаалалтын ажилтнуудыг хамтад нь тээвэрлэх боломж олгодог.
Дотор орчин нь нислэгийн үеэр ч төрийн ажлыг тасалдуулахгүй байх нөхцөл бүрдүүлсэн. Дуу чимээ багасгасан, шифрлэгдсэн холбооны системтэй тул Ерөнхийлөгч агаарт байхдаа ч шийдвэр гаргах, харилцах боломжтой.
Аюулгүй байдлын хувьд “Marine One” нь цэвэр хамгаалалтын зориулалттай. Нислэг бүрийн үеэр хэд хэдэн ижил нисдэг тэрэг хамт хөөрч, аль нь Ерөнхийлөгчийг тээж буйг нууцлах тактик хэрэглэдэг.
Мөн пуужингийн довтолгооноос хамгаалах хуурмаг систем, электрон саатуулах төхөөрөмж зэрэг хамгаалалтын шийдлүүд суурилуулсан.
Сонирхолтой нь, энэ нисдэг тэрэг дангаараа нисэхгүй. Ерөнхийлөгч хаашаа ч явсан тусгай нисэх онгоцоор тээвэрлэгдэн очиж, тухайн бүсэд бэлэн байдалд байршуулдаг.
Ерөнхийлөгч ихэвчлэн ойрын зайд, цаг хугацаа чухал үед “Marine One”-ыг ашигладаг. Цагаан ордноос нисэх буудал, албан уулзалт руу шууд хүрэх боломж нь түүний хамгийн том давуу тал.
Ийнхүү “Marine One” нь энгийн нисдэг тэрэг биш. Төрийн тэргүүний аюулгүй байдал, холбоо, удирдлагыг нэг дор нэгтгэсэн нисдэг систем—өөрөөр хэлбэл, агаарт хөөрсөн ч төрийн ажиллагааг зогсоодоггүй “нисдэг Цагаан ордон” юм.
Чөлөөт бүс
Өмнөд Хятадын тэнгисийг захирч асан Улаан далбаат флот
Арван есдүгээр зууны эхэн үед Өмнөд Хятадын тэнгисийг бараг бүхэлд нь хяналтдаа авч байсан Улаан далбаат флот хэмээх далайн дээрэмчдийн нэгдэл түүхэнд хамгийн хүчирхэгт тооцогддог байна. Тухайн үед энэ флотын хүч зарим улсын тэнгисийн цэргээс ч илүү байсан гэж судлаачид үздэг.
Улаан далбаат флот нь олон жижиг дээрэмчдийн бүлгүүд нэгдэн байгуулагдсан том холбоо байжээ. Тэдний мэдэлд хэдэн зуун хөлөг онгоц, хэдэн арван мянган далайн дээрэмчин байсан бөгөөд Өмнөд Хятадын тэнгисийн худалдааны замыг хянаж, худалдааны хөлөг онгоцноос татвар авч байв. Хятад, Вьетнам, Тайвань, Макао орчмын усан замыг тэдний зөвшөөрөлгүйгээр ашиглахад бэрх болсон байна.
Энэхүү флотын хамгийн онцлог нь эмэгтэй удирдагчтай байсан явдал юм. Чин Ши хэмээх эмэгтэй нөхрийнхөө нас барсны дараа флотыг удирдаж, бүх далайн дээрэмчдийн бүлгийг нэгтгэж чадсан байна. Тэрбээр маш хатуу дүрэм тогтоож, тушаал зөрчсөн, олз нууцалсан, сахилга бат алдагдуулсан тохиолдолд хатуу шийтгэл оногдуулдаг байжээ. Энэ нь флотын зохион байгуулалтыг сайжруулж, хүчийг нь улам нэмэгдүүлсэн гэж үздэг.
Хятадын эзэнт гүрэн болон бусад орны тэнгисийн хүчин Улаан далбаат флотыг дарахаар хэд хэдэн удаа оролдсон ч амжилт олоогүй байна. Эцэст нь Хятадын эрх баригчид тэдэнтэй хэлэлцээр хийж, өршөөл үзүүлэхээр тохиролцсон байдаг. Ингэснээр Улаан далбаат флотын удирдагч Чин Ши олз хөрөнгөө хадгалан тайван амьдралд шилжсэн нь түүхэнд ховор тохиолдолд тооцогддог.
Судлаачдын үзэж буйгаар Улаан далбаат флот нь далайн дээрэмчдийн түүхэнд хамгийн том, хамгийн зохион байгуулалттай хүч байсан бөгөөд тухайн үед Өмнөд Хятадын тэнгисийн худалдаа, тээврийн аюулгүй байдалд ихээхэн нөлөө үзүүлж байжээ.
-
Дэлхий нийтээр..2025/02/21
ХӨСҮТ: Улаанбурхан өвчний 3 дахь тохиолдол батлагдлаа
-
Хэн юу хэлэв...2020/07/22
Боловсрол, шинжлэх ухааны сайд сурагчдын төлөөллийн саналыг сонсов
-
Үйл явдал2025/03/07
Шар усны үерийн аюулаас сэргийлэхийг анхааруулж байна
-
Үйл явдал2025/02/24
Өнөөдөр улсын дугаарын сүүлийн орон сондгой дугаартай тээврийн хэрэгсэл хөдөлгөө...