Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт бүс

Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр

 

Цаг

Үйл ажиллагаа

Байршил

7 дугаар сарын 06. Бямба гараг

09.00-19.00

Урианхай сурын харваа

Сурын талбайд

 

7 дугаар сарын 07. Ням гараг

 

09.00-18.00

Буриад сурын харваа

Сурын талбайд

7 дугаар сарын 08.  Даваа гараг

09.00-19.00

Өсвөр үе, балчир насны хүүхдийн харваа

Сурын талбайд

14.00-16.00

“Монгол хүүхдүүд” урлагийн их наадмын нэгдсэн тоглолт

Нийслэлийн соёлын төв өргөөнд

7 дугаар сарын 09.  Мягмар гараг

09.00-19.00

Өсвөр үе, балчир насны хүүхдийн харваа

Сурын талбайд

7 дугаар сарын 10.  Лхагва гараг

08.00-11.00 

Хязаалан насны морьдын уралдаан 

Хүй долоон худагт

08.00-22.00 

Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт 

Шагайн асарт

08.30-14.30

Үндэсний сурын хана харвааны эхэн өрөг

Сурын талбайд

10.00-11.00 

Төрийн далбааны өдөрт зориулсан Хүндэтгэлийн ажиллагаа, цэргийн ёслолын жагсаал

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд

10.00-18.00

Монголын сайхан орон шилдэг бүтээлийн үзэсгэлэн

Монголын урчуудын эвлэлийн хорооны үзэсгэлэнгийн байр

13.00-13.30

Жанжин Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөх, Их эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэх ёслол

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд

14.00 -18.00

Дээлтэй Монгол наадам

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд

14.00-16.30 

Шүдлэн насны морьдын уралдаан 

Хүй долоон худагт

14.30-20.30

Үндэсний сурын хана харвааны дунд өрөг

Сурын талбайд

15.00 ; 18.00 

Төрийн хүндэтгэлийн концерт

Нийслэлийн Соёлын төвөргөө

20.00 

Монгол Улсын Төрийн туг цэнгүүлэх ёслол

ЖанжинД.Сүхбаатарын талбайд

7 дугаар сарын 11. Пүрэв гараг

08.00-11.30 

Азарганы уралдаан 

Хүй долоон худагт

08.00-11.00 

Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт 

Шагайн асарт

09.00-17.00

“Хөхүүрийн айраг” наадам

Хүй долоон худагт

09.30   

Монгол Улсын Төрийн тугийг Төрийн ордноос Төв цэнгэлдэх хүрээлэн рүү залах ёслол

 

11.00

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний Их Баяр наадмынажиллагааг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга нээж, Төрийн туганд хүндэтгэл үзүүлнэ.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

11.10

Үндэсний их баяр наадмын нээлтийн арга хэмжээ

/ тусгай хөтөлбөрөөр/ 

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

11.40-12.40

Шагайн харвааны нээлт

Шагайн асарт

13.00-22.00

Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт

Шагайн асарт

13.00-17.00

Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

13.00-16.00

Өсвөрийн  бөхийн барилдааны нэгийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

13.30-14.00

Төрийн өндөрлөгүүд сум тавих уламжлалт ёслол, Үндэсний сурын нэгдсэн үзүүлэх харваа

Сурын талбайд

14.00

Хүй долоо худгийн наадмын нээлтийн ажиллагаа

/тусгай хөтөлбөрөөр/

Хүй долоон худагт

14.00-17.00 

Их насны морьдын уралдаан 

Хүй долоон худагт

14.30-17.30

Үндэсний их сурын хана харвааны адаг өрөг

Сурын талбайд

14.00-14.30

Төрийн гурван өндөрлөг шагайн асарт ирж харваа үзэх сум тавих

Шагайн асарт

16.20-18.00

Өсвөрийн бөхийн барилдааны хоёрын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

17.10-20.00

Хүчит бөхийн барилдааны хоёрын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

17.30-21.30

Үндэсний их сурын хасаа харвааны эхэн өрөг

Сурын талбайд

21.00

Улаанбаатарын үдэш “Эх орноо хамтдаа дуулъя” цэнгүүн

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд

23.00

Баяр наадмын ёслолын буудлага

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд, Баянхошуу, Маахуур толгой,

Дамбадаржаа

7 дугаарсарын 12.  Баасан гараг

07.00-10.30 

Соёолон насны морьдын уралдаан 

Хүй долоон худагт

07.00-12.00

Үндэсний сурын хасаа харвааны дунд өрөг

Сурын талбайд

08.00-11.00

Шагайн харвааны хагас шигшээ тоглолт

Шагайн асарт

09.00-11.00

Хүчит бөхийн барилдааны гурвын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

10.00-11.00

Өсвөрийн бөхийн барилдааны гурвын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

09.00-17.00

“Хөхүүрийн айраг” наадам

Хүй долоон худагт

10.30-12.30 

Дааганы уралдаан 

Хүй долоон худагт

11.20-12.40

Хүчит бөхийн барилдааны дөрвийн  даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

11.20-12.40

Өсвөрийн бөхийн барилдааны дөрвийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

11.00-14.00

Шагайн харвааны үзүүр, түрүүний тоглолт

Шагайн асарт

12.00-14.00

Үндэсний сурын хасаа харвааны адаг өрөг

Сурын талбайд

14.00-15.30

Шагайн харвааны шөвгийн 8-д үлдсэн баг, харваачдад шагнал гардуулах

Шагайн асарт

14.00-14.30

Үндэсний сурын түрүү тодруулах шилдэг 16 харваачийн шигшээ харваа

Сурын талбайд

14.30-15.10

Хүчит бөхийн барилдааны тавын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

15.10-15.30

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга Үндэсний сур, шагайн харваанд түрүүлсэн харваачдад шагнал гардуулна. Улсын цолны болзол хангасан сурын харваачдад цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг гардуулна.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

15.30-16.20

Хүчит бөхийн барилдааны зургаагийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

15.20-16.00

Өсвөрийн бөхийн барилдааны тавын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

16.00-16.40

Түрүүлж айрагдсан морьдын цол дуудаж, шагнал гардуулна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга хурдан морь унаач хүүхдүүдэд бэлэг гардуулна.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

16.20-16.40

Өсвөрийн бөхийн барилдааны зургаагийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

16.40-17.20

Хүчит бөхийн барилдааны долоогийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

17.30-17.40

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга “Улсын начин”, “Улсын харцага” цолны болзол хангасан бөхчүүдэд цол олгож, энгэрийн тэмдэг гардуулна.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

17.40-18.40

Хүчит бөхийн барилдааны наймын даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

18.30-19.00

Өсвөрийн бөхийн барилдааны долоогийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

19.00-19.20

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга “Улсын заан” цолны болзол хангасан бөхчүүдэд цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг гардуулна.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

19.20-19.50

Хүчит бөхийн барилдааны есийн даваа

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

19.50-20.00

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүдэд цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг, шагнал гардуулна.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

20.00

Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын ажиллагааг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга хаана.

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

20.10

Үндэсний их баяр наадмын хаалтын ажиллагаа, Монгол Улсын төрийн тугийг Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгээс Төрийн ордон руу залах ёслол

Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд

21.00

Улаанбаатарын үдэш “Эх орноо хамтдаа дуулъя” цэнгүүн

Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд

7 дугаарсарын 13.  Бямба гараг

07.00-09.30 

Эрлийз дээд насны морьдын уралдаан 

Хүй долоон худагт

09.00-14.00

Жороо морины тойргийн уралдаан

10.30-12.30 

Эрлийз дунд насны морьдын уралдаан 

13.00-13.10

Монгол Улсын Шадар сайд, Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны дарга Ө.Энхтүвшин уяачдын наадмыг нээнэ.

13.10-13.30

Уяачдын наадмын нээлтэд зориулсан урлагийн тоглолт  / тусгай хөтөлбөрөөр /

13.30-14.20

Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваа

13.30-15.30 

Эрлийз бага насны морьдын уралдаан 

14.20-14.30

Үндэсний их баяр наадамд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд бай шагнал, цолны чимэг хүртсэн бөхчүүдэд үнэмлэх гардуулна.

14.30-15.20

Хүчит бөхийн барилдааны хоёрын даваа

15.20-15.30

Урлагийн тоглолт

15.30-16.30

Хүчит бөхийн барилдааны гурав, дөрвийн даваа

16.30-16.40

Урлагийн тоглолт

16.40-17.00

Хүчит бөхийн барилдааны тавын даваа

17.00-17.30

Түрүүлж, айрагдсан морьдын цол дуудаж шагнал гардуулна.

17.30-18.00

Хүчит бөхийн барилдааны зургаагийн даваа

18.00-18.30

Хүчит бөхийн барилдааны долоогийн  даваа

18.30-.18.50

Хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд шагнал гардуулна.

18.50-19.00

Батлан хамгаалах яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны Хурдан морины салбар хорооны дарга, Бригадын генерал Х.Батбилэг Уяачдын наадмыг хаана.

 

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Чөлөөт бүс

“No Kings” жагсаал АНУ даяар өрнөв

Огноо:

,

АНУ-д “No Kings” буюу “Хаангүй улс” уриатай жагсаалууд өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд улс даяар өрнөж, олон сая хүн оролцсон талаар олон улсын хэвлэлүүд мэдээллээ.

Мэдээллээр гуравдугаар сарын 28-нд АНУ-ын бүх 50 мужид 3,300 гаруй жагсаал зохион байгуулагдаж, нийт 8 сая орчим хүн оролцсон нь сүүлийн жилүүдийн хамгийн том эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүдийн нэг болсон гэж зохион байгуулагчид мэдэгджээ.

Жагсаалууд Нью-Йорк, Вашингтон, Чикаго, Миннеаполис, Лос-Анжелес зэрэг томоохон хотуудад өргөн хүрээнд болсон байна. Мөн АНУ-аас гадна Парис, Сидней зэрэг хотуудад дэмжих жагсаал зохион байгуулагдсан талаар мэдээлжээ.

Жагсагчид АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын бодлого, гадаад бодлого, Ирантай холбоотой хурцадмал байдал, цагаачлалын бодлого, амьжиргааны өртгийн өсөлтийг эсэргүүцсэн уриа барьсан байна.

Зарим хотуудад жагсаал тайван болсон бол Портланд, Лос-Анжелес, Даллас зэрэг хотод жагсагчид болон цагдаа нарын хооронд мөргөлдөөн гарсан тухай мэдээлжээ.

“No Kings” хөдөлгөөн нь 2025 онд эхэлсэн бөгөөд

  • 2025 оны зургаадугаар сар — 5 сая орчим оролцогч
  • 2025 оны аравдугаар сар — 7 сая орчим оролцогч
  • 2026 оны гуравдугаар сар — 8 сая орчим оролцогч болсноор улам өргөжиж буй улс төрийн эсэргүүцлийн хөдөлгөөн болж байна.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар энэхүү жагсаал нь АНУ-ын дотоод улс төрийн хуваагдал нэмэгдэж буйг харуулж байгаа бөгөөд цаашдын улс төрийн нөхцөл байдалд нөлөөлж болзошгүй гэж үзэж байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Ормузын хоолой өмнө нь хаагдаж байсан уу

Огноо:

,

Персийн буланд орших Ормузын хоолой нь дэлхийн хамгийн стратегийн чухал далайн гарцуудын нэг юм. Дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтийн ойролцоогоор тавны нэг нь энэ хоолойгоор дамжин тээвэрлэгддэг. Тиймээс энд үүссэн аливаа хурцадмал байдал дэлхийн эрчим хүчний зах зээлд шууд нөлөөлдөг.

Түүхэнд Ормузын хоолой бүрэн хаагдсан тохиолдол байхгүй боловч хаагдах аюул үүссэн, тээвэрлэлтийн хөдөлгөөн саатсан хэд хэдэн ноцтой үе бий.

1980–1988 онд болсон Иран-Иракийн дайны үеэр Ормузын хоолой хамгийн их эрсдэлд орсон гэж үздэг. Дайны сүүлийн жилүүдэд хоёр тал нефть тээвэрлэгч танкерууд руу довтолж эхэлсэн бөгөөд 1984–1988 оны хооронд 400 гаруй хөлөг онгоц халдлагад өртсөн байна. Энэ үеийг түүхэнд “Танкерын дайн” гэж нэрлэдэг. Далайн тээврийн аюулгүй байдалд заналхийлэл нэмэгдсэн тул АНУ Персийн буланд цэргийн ажиллагаа явуулж, нефть тээвэрлэгчдийг хамгаалж эхэлсэн байдаг.

2011–2012 онд Иранд тавьсан олон улсын хориг арга хэмжээтэй холбоотойгоор Ормузын хоолой дахин анхаарлын төвд оржээ. Иран хоолойг хаах боломжтой гэж анхааруулж, цэргийн сургуулилалт явуулсан нь дэлхийн нефтийн зах зээлд тодорхойгүй байдал үүсгэж, нефтийн үнэ огцом өсөхөд нөлөөлсөн юм. Гэвч хоолой бүрэн хаагдаагүй ч эрсдэл бодитоор нэмэгдсэн үе байв.

2019 онд Персийн буланд хэд хэдэн нефть тээвэрлэгч хөлөг онгоц халдлагад өртсөн нь Ормузын хоолойн аюулгүй байдлыг дахин анхаарал татахад хүргэсэн. Зарим тээвэрлэгч чиглэлээ өөрчилж, даатгалын үнэ өссөнөөр нефтийн зах зээлд савлагаа үүсч байв.

Мөн 2020 онд АНУ Ираны генерал Касем Солеймани-г устгасны дараа бүс нутгийн хурцадмал байдал дахин нэмэгдэж, Ормузын хоолой хаагдах эрсдэл дахин яригдаж эхэлсэн. Энэ үед нефтийн үнэ богино хугацаанд огцом өссөн байна.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар Ормузын хоолой бүрэн хаагдах тохиолдолд дэлхийн нефтийн нийлүүлэлтэд шууд нөлөөлж, эрчим хүчний зах зээлд хүчтэй савлагаа үүсэх эрсдэлтэй. Иймээс Ормузын хоолойг дэлхийн эрчим хүчний “амин судас” гэж нэрлэдэг.

Ойрхи Дорнод дахь өнөөгийн хурцадмал нөхцөл байдлын үед Ормузын хоолойн аюулгүй байдал дахин олон улсын анхаарлын төвд орж, түүхэн өмнөх үйл явдлуудтай харьцуулах нь нэмэгдэж байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Цаг агаар эрс хүйтэрч осголт, хөлдөлт их байгаа тул хөлдөлтөөс урьдчилан сэргийлээрэй.

Огноо:

,

Цаг агаар эрс хүйтэрч осголт, хөлдөлт их байгаа тул хөлдөлтөөс урьдчилан сэргийлээрэй.

Хөлдөлтийн үе шат

1.Арьс цайж хатуурах боловч, гэссэний дараа судас өргөссөнөөс, улайж хавагнана.
2.Жижиг үений хөдөлгөөн хязгаарлагдаж, хөдөлгөхөд өвдөлттэй, арьс хатуурч цайран цэврүү үүснэ.
3.Хөлдсөн хэсэг хүйтэн, эрс хатуурсан байна. Том, том цэврүүнүүд үүснэ. Арьс үхэжнэ .Өөх булчин хүртэл гүнзгий шархлаа үүснэ.
4.Яс, үендээ хүртэл гүн хөлдөлт үүснэ.Гэссэний дараа арьс харлана, хатна, үхэжнэ.

Хөлдөлтийн үед үзүүлэх анхны тусламж

Аажим дотроос нь гэсгээх-хөлдсөн мөчийг дулаан хучиж, гялгар уут углаад 5-6 цагийн турш бүлээн жин тавих

Хөлдсөн мөчийг уламжлалт аргаар гэсгээх-хүйтэн усанд дүрээд аажим усны температурыг нэмж, иллэг хийх

Идэвхтэй аргаар бүлээн усанд гэсгээх–халуун устай ваннанд 30-45 минутын турш дүрнэ. Усны температур 38-40 орчим хэм байна.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Үйл явдал2026/03/31

АНУ, Ираны төлөөлөгчид НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн хурлын үеэр хурц ма...

Дэлхий нийтээр..2026/03/31

Трампын мэдэгдлийн дараа газрын тосны үнэ 116 ам.долларт хүрч, дэлхи...

Дэлхий нийтээр..2026/03/31

АНУ-ын тэнгисийн цэргийнхэн Ойрхи Дорнодод хэрхэх вэ

Дэлхий нийтээр..2026/03/31

Дэлхийн томоохон авиа компаниуд тийзийн үнээ нэмэгдүүлж эхэллээ

Чөлөөт бүс2026/03/30

“No Kings” жагсаал АНУ даяар өрнөв

Үйл явдал2026/03/30

Далайд гарцгүй орнуудын сайд нар хамтарсан тунхаглал баталлаа

Чөлөөт бүс2026/03/30

Ормузын хоолой өмнө нь хаагдаж байсан уу

Хэн юу хэлэв...2026/03/30

ДОНАЛЬД ТРАМП: Газрын тос, Ормузын хоолой, хуурай замын ажиллагаа......

Дэлхий нийтээр..2026/03/30

Ойрхи Дорнодод амралтын өдрүүдэд довтолгоо тэлж, гарз хохирол нэмэгд...

Үйл явдал2026/03/30

Монгол Улс шатахууныхаа 90 гаруй хувийг ОХУ-аас импортолдог...

Үйл явдал2026/03/30

ОХУ: Монгол Улсад нийлүүлэх шатахууны нийлүүлэлт хэвийн үргэлжилнэ

Үйл явдал2026/03/30

МАН: Н.Учралыг 99.7 хувийн саналаар Ерөнхий сайдад нэр дэвшүүлэхийг ...

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Сүхбаатар аймагт гарсан хээрийн түймрийг бүрэн унтраажээ

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

А.Баяр: Насанд хүрээгүй иргэн суррон унахыг бүрэн хориглоно

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Цахилгааны тарифт тооцох хөнгөлөлт ирэх сарын 01-ний өдрөөс зогсоно

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Дүүжин замын тээврийн төслийн 2 буудлын барилгын ажил дуусаж, дотоод...

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Авлигын эрсдэлийг бууруулах чиглэлээр судалгаа, шалгалт хийж, 1200 г...

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Ус бохирдуулсны төлбөр төлөхгүй бол “Оюу толгой” ХХК-д ус ашиглу...

Дэлхий нийтээр..2026/03/27

Люксембургийн төлөөлөгчид Зүрх судасны Үндэсний төв байгуулах төслий...

Үйл явдал2026/03/27

“Монгол хүн-Баялгийнхаа эзэн” зөвлөлдөх санал асуулгын нэгдүгээр...

Үйл явдал2026/03/27

УБЦТС: Өнөөдөр цахилгаан шугам тоноглолд хийгдэх засвар үйлчилгээний...

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

ЗГ: Онцгой нөхцөл байдлын үед авах хариу арга хэмжээний төлөвлөгөөг ...

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

ЗГ: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан "Дэлхийн адууны өдрийн т...

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

УИХ-ын дарга Н.Учрал БНХАУ-д суралцаж буй монгол оюутнуудтай уулзаж,...

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

Усны нөөцийн эрх зүйн орчныг сайжруулах талаар хэлэлцүүлэг боллоо

Үйл явдал2026/03/26

Зарлан мэдээллийн дуут дохио орон даяар 16:00 цагт дуугарна

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

Нийслэлийн 19 байршилд халиа тошин үүсжээ

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

Монгол Улс тусгай хамгаалалттай газар нутгийн замын зураг стратегийн...

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

Энэ жил 94.1 км явган болон дугуйн зам барихаар төлөвлөж байна

Дэлхий нийтээр..2026/03/26

Нийслэлд хэрэгжиж буй төслүүдийн байгаль орчин, нийгмийн нөлөөллийн ...

Санал болгох