Тод мэдээ
“Ковид-19” цар тахлын үед арилжааны банкуудад хэрэгжүүлэх зарим үйл ажиллагааны тухай хуулийн тайлбар
Монгол Улсын Их Хурлаас баталсан “Коронавируст халдвар /Ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хууль”-ийн зарим зохицуулалттай холбогдуулан хэрхэн хэрэгжүүлэх тухай танилцуулж байна.
Монголбанкнаас валютын зохицуулалтын хүрээнд богино хугацааны ханшийн хэлбэлзлээс ашиг олох арилжааны үйл ажиллагааг хязгаарлах, төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийг нэг мөр хэрэгжүүлэх агуулгаар Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хуулийн 7 дугаар зүйлийн 1 дэх хэсгийн 4-т “Гадаад валютын мөнгөн хадгаламж” гэж, Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийн 4.1 дэх хэсгийн “үнэ тогтоох” гэсний дараа “мөнгөн төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэх” гэж тус тус нэмэх хуулийн төслийн саналыг УИХ-д уламжилсан болно.
Мөн банкны бусдаас татан төвлөрүүлсэн эх үүсвэрийн хүү нь зээлийн хүүний 65 орчим хувийг бүрдүүлдэг тул банкны эх үүсвэрийн зардлыг, улмаар зээлийн хүүг бууруулах зорилгоор Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 13 дугаар зүйлийн 4 дэх хэсэгт “Харилцах дансанд хүү тооцохыг хориглоно.” гэж нэмэх саналыг УИХ-д мөн уламжилсан. УИХ-ын зүгээс эдгээр саналыг Коронавируст халдвар /Ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хуулийн 10.4 дэх хэсэгт тусгасан байна.
Иймд дээрх хуулийн 10.4 дэх хэсгийн зохицуулалтыг түүний үндэслэл, зорилгыг харгалзан, Иргэний хуулийн 217 дугаар зүйлд заасан “мөнгөн төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэх”, Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуультай уялдуулан хэрэгжүүлнэ.
Банкны харилцах дансанд хүү тооцохгүй талаар
Коронавируст халдвар /Ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хуулийн 19.1. дэх хэсэгт “Энэ хуулийг баталсан өдрөөс эхлэн дагаж мөрдөнө.” гэж заасан тул 2020 оны 4 дүгээр сарын 29-ний өдрөөр тасалбар болгон харилцах дансны үлдэгдэлд хүү тооцохгүй. Өөрөөр хэлбэл, банкнаас харилцагчид үзүүлж байгаа төлбөрийн үйлчилгээний гэрээ, хэлцэл нь уг хуульд нийцсэн байх шаардлагыг хангаж, хүчин төгөлдөр бус болох эрсдэлээс сэргийлэх шаардлагатай юм.
Иймд цар тахлын улмаас санхүүгийн зуучлал тасалдах, хүртээмж буурах эрсдэлээс сэргийлэх, зээлийн эх үүсвэрийн зардлыг нэмэгдүүлэхгүй байх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах замаар нийтийн эрх ашгийг хамгаалах зорилгоор батлагдсан тус хуулийн 3.1 дэх хэсэгт “Цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах үйл ажиллагааг энэ хуулиар зохицуулах”-аар заасны дагуу 10.4 дэх хэсгийг хууль хүчин төгөлдөр болохоос өмнөх харилцаанд мөн адил хамруулан, харилцагчтай байгуулсан гэрээний нөхцөлд холбогдох өөрчлөлтийг оруулах ёстой гэж үзсэн билээ.
Энэхүү арга хэмжээг харилцах дансыг хугацаагүй хадгаламжид хөрвүүлэхээс зайлсхийж, банкууд харилцан ойлголцож, нэгдсэн стандарт мөрдүүлэн хэрэгжүүлнэ.
Гадаад валютын хадгаламжийг албан журмын даатгалд хамруулахгүй талаар
Коронавируст халдвар /Ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хуулийн 10.4 дэх хэсэгт заасны дагуу хууль хэрэгжих хугацаанд гадаад валютын хадгаламж нь хадгаламжийн даатгалд хамаарахгүй буюу даатгалын тохиолдол бий болоход нөхөн төлбөр төлөхгүй. Харин Банкин дахь мөнгөн хадгаламжийн даатгалын тухай хуулийн 13 дугаар зүйл хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа тул гадаад валютын хадгаламж нь хадгаламжийн даатгалын хураамжаас чөлөөлөгдөхгүй.
Иргэн, хуулийн этгээд хоорондын гүйлгээг үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх талаар
Иргэний хуулийн 217.1. дэх хэсэгт “Мөнгөн төлбөрийн үүргийг Монгол Улсын мөнгөн тэмдэгт төгрөгөөр гүйцэтгэнэ.”, 217.2 дэх хэсэгт “Хуулиар хориглоогүй бол талууд мөнгөн төлбөрийн үүргийг гадаадын мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэж болно.”, Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийн 4.1 дэх хэсэгт “Бараа, ажил, үйлчилгээний үнийг Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт зөвхөн үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр илэрхийлж, түүгээр төлбөр тооцоог гүйцэтгэх ба энэ хуулийн 4.4-т зааснаас бусад тохиолдолд Монголбанкны албан ёсны зөвшөөрөлгүйгээр гадаад валют, тооцооны нэгжээр үнэ тогтоох, төлбөр тооцоо гүйцэтгэх, зарлан сурталчлахыг хориглоно.”, 4.4 дэх хэсэгт “Банк, банк бус санхүүгийн байгууллагын мөнгөн хадгаламж, зээл, тэдгээртэй адилтгах аливаа үйлчилгээ, санхүүгийн үүсмэл хэрэгсэлтэй холбоотой байгуулах гэрээ, түүгээр хүлээх үүргийг гадаад валютаар илэрхийлж, гүйцэтгэлийг гадаад валютаар хангуулж болно.” гэж тус тус заажээ.
Коронавируст халдвар /Ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай хуулийн 10.4 дэх хэсэгт заасан “Иргэн, хуулийн этгээд хоорондын гүйлгээг үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх” гэсэн заалт нь Иргэний хууль болон Төлбөр тооцоог үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуультай нягт уялдсан бөгөөд дээр дурдсан тусгай зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаанаас бусад иргэн, хуулийн этгээдийн мөнгөн төлбөрийн үүргийн гүйцэтгэлийг “төгрөгөөр” гүйцэтгэх агуулгаар хэрэгжүүлнэ. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт хийгдэх иргэн хуулийн этгээд хоорондын (иргэн, иргэн хооронд болон хуулийн этгээд, хуулийн этгээд хооронд мөн адил хамаарна.) бараа, ажил, үйлчилгээний үүргийн гүйцэтгэлийг “төгрөгөөр” гүйцэтгэнэ. Харин банк хуулийн хэрэгжилтийг хангахдаа харилцагчаас гүйлгээний зориулалт нь ямар зориулалттай болохыг нягтлан, харилцагчид Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт бараа, ажил үйлчилгээний төлбөрийг үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх хуулиар хүлээсэн үүргээ хэрэгжүүлэхийг мэдэгдэн, холбогдох арга хэмжээг авч ажиллах шаардлагатай юм.
Эх сурвалж: Монголбанк
Тод мэдээ
Хүний папиллома вирусийн эсрэг дархлаажуулалтын ажлыг эхлүүлсэн хойш нийслэлийн хэмжээнд 50138 хүүхдийг хамруулжээ
Монгол улсын Засгийн газрын 2023 оны “Дархлаажуулалтын үндэсний товлолыг шинэчлэн батлах тухай᠌” 472 дугаар тогтоолын дагуу 2024 оноос хүний папиллома вирусийн эсрэг дархлаажуулалтын ажлыг эхлүүлсэн бөгөөд нийслэлийн хэмжээнд 50138 хүүхдийг хамруулсан байна.
Дархлаажуулалтын ажлыг эрчимжүүлэх чиглэлээр харьяа эрүүл мэндийн байгууллага, Нийслэлийн нутгийн захиргааны болон хэрэгжүүлэгч агентлагуудтай хамтран ажиллаж байна.
НҮБ-ийн Хүүхдийн сантай хамтран хүний папиллома вирусийн халдварын эсрэг дархлаажуулалтад сургуулийнхаа зорилтот насны хүүхдийг 90 хувиас дээш хамруулах сарын аян зохион байгуулж, дархлаажуулалтын хамралтыг 10,4 хувиар нэмэгдүүлсэн байна.
Энэхүү аянд амжилттай оролцсон харьяа эрүүл мэндийн байгууллагууд болон нийслэлийн төрийн өмчит 22 сургуулийн удирдлага хамт олон, бидний ажлыг дэмжин ажилласан байна.
Тод мэдээ
Улаанбаатар хотод хэрэгжиж буй 16 мега төслийн явцын талаар хэлэлцэв
Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын ээлжит шуурхай зөвлөгөөн өнөөдөр боллоо. Шуурхай зөвлөгөөний үеэр өмнөх шуурхай зөвлөгөөнөөр өгсөн үүрэг даалгаврын хэрэгжилт, нийслэлийн худалдан авах ажиллагааны явц, мега төслүүдийн явцын талаар хэлэлцлээ. Өмнөх шуурхай зөвлөгөөнөөр 19 үүрэг даалгавар өгсөн бөгөөд биелэлт 88 хувьтай байна.
Туулын хурдны замын түр барилга байгууламжийн ажлын гүйцэтгэл 32.4 хувьтай байна. Хурдны замыг барих гүйцэтгэгчээр Хонгконгийн “ХаоЮань групп” ХХК шалгарч гэрээ байгуулсан. Материалын хангамж, талбайн хайгуул судалгааны хүрээнд геодезийн хэмжилт бүрэн дууссан, инженер геологийн ажлын хүрээнд 40 цооног өрөмдсөн. Эдгээр ажлын гүйцэтгэл 56.9 хувьтай байна. Төслийн зураг төслийн хүрээнд шугамын сонголт, ерөнхий байрлалын чиг зураг батлагдсан. Авто зам, гүүр хоолой, үерийн далангийн нарийвчилсан зураг төслийн ажил 92.9 хувийн гүйцэтгэлтэй байна.
Дулааны тавдугаар цахилгаан станц төслийн хүрээнд 26 нэгж талбарт газар чөлөөлөхөөс 20 нэгж талбарт газар чөлөөлсөн. Хувийн хэвшлийн түншлэгчээр “Митайм Интернэшнл” ХХК шалгарч, гэрээ байгуулах эрх олгох тухай асуудлыг НИТХ-ын ээлжит бус V хуралдаанаар хэлэлцүүлж 2025 оны аравдугаар сарын 24-ний өдөр гэрээ байгуулсан. Санхүүжилтийн гэрээ зурагдсан. Түншлэлийн гэрээний хэрэгжилтийн төлөвлөгөөг боловсруулж байгаа бөгөөд хувийн хэвшлийн түншлэгчийн саналыг хүлээж байна.
Дүүжин замын тээврийн барилгын ажлын явц 54 хувьтай байна. Яармаг, Арцат–Өнөр хороолол чиглэлд нийт 19 тулгуур багана суурилуулахаас 18 тулгуур баганыг угсарч дууссан. Хоёр буудлын эргэлдэгч цамхаг тулгуур баганыг угсарсан. Тоног төхөөрөмжүүд болон тулгуур багана бүхий 125 чингэлэг төслийн талбайд буусан. Дүүжин замын тээврийн 28 кабин төслийн агуулахад хүргэгдлээ.
“Улаанбаатар метро” төслийн “Багц 1”-ийн хоёрдугаар шатны тендерийг 2025 оны арванхоёрдугаар сарын 24-ны өдөр EPC+F нөхцөлөөр зарласан. Тус тендерийг ирэх тавдугаар сарын 1-нд нээнэ. Метроны норм стандарт, хууль эрх зүйн талаар судалж байгаа бөгөөд “Улаанбаатар метро”, “Улаанбаатар трам” төслийн хүрээнд нийтийн тээврийн үйлчилгээг корпорацын зарчмаар ажиллуулах санал боловсрууллаа.
Нэгдүгээр тойрог замын зураг төсөл, худалдан авалт, зам, замын байгууламжийн барилга угсралтын ажил, санхүүжилт (EPC+F)-ийн тендерийг 2025 оны едүгээр сарын 11-ний өдөр зарласан. Ирэх гуравдугаар сарын 2-ны өдөр нээнэ. “Улаанбаатар трам” төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэх тендерийн бэлтгэл ажил хийгдэж байна. “Сэлбэ 20 минутын хот" орон сууцжуулах төслийн олон нийтийн бүсэд төсөл хэрэгжүүлэх нээлттэй сонгон шалгаруулалтыг энэ сарын 16-нд зарлалаа. Тусгай замын автобус төслийн ТЭЗҮ боловсруулах ажил 90 хувьтай байна. Төслийг Азийн хөгжлийн банкны санхүүжилтээр хэрэгжүүлэхээр Засгийн газрын хуралдаанаар дэмжсэн. Туул усан цогцолбор төслийн ТЭЗҮ-ийг БНЭУ-ын “Калпатару прожектсинтернэшнл лимитэд” ХХК 2024 оноос эхлэн боловсруулж байна. ТЭЗҮ боловсруулах явц 90 хувьтай байна.
Мөн Хөрсний ус, үерийн хамгаалалт, Дэд төвүүдийг түшиглэн орон сууцжуулах төслүүд, Лаг шатаах үйлдвэр, Хог шатааж эрчим хүч үйлдвэрлэх үйлдвэр, Олон түвшний уулзвар, Хүннү хотын дэд бүтэц, Эмээлт эко аж үйлдвэрийн парк төслүүдийн ТЭЗҮ хийгдсэн, холбогдох ажлууд үе шаттай хийгдэж байгааг нийслэлийн Засаг даргын Эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Т.Даваадалай танилцууллаа.
Тод мэдээ
Сүхбаатар дүүрэгт нөөцийн махыг 34 хүнсний дэлгүүрээр худалдаална
Нийслэлийн хүн амын хүнсний хангамжийн тогтвортой байдлыг хангах, үнийн хөөрөгдлөөс урьдчилан сэргийлэх зорилтын хүрээнд хаврын улирлын хүнсний хэрэгцээнд зориулан бэлтгэсэн нөөцийн махыг маргаашнаас эхлэн худалдаална.
Дүүргийн хэмжээнд нөөцийн махыг 1-20 дугаар хорооны дараах 34 хүнсний дэлгүүрээр хонины мах 1кг нь 13000, үхрийн мах 1кг 15000 төгрөгөөр тус тус борлуулна.
