Бидэнтэй нэгдэх

Тод индэр

Энэ сарын 15-нд БНСУ руу тусгай үүргийн нислэг товлолоо

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

Өчигдөр буюу нэгдүгээр сарын 07-ны өдөр тусгай үүргийн нислэгтэй холбоотой асуудлаар Гадаад харилцааны яамнаас мэдээлэл хийлээ. 

Энэ үеэр ГХЯ-ны Консулын газрын дарга Л.Мөнхтүшиг:

"Өнгөрсөн хугацаанд БНСУ руу хийхээр товлосон тусгай үүргийн нислэг цуцлагдсан. Энэ сарын 15-нд БНСУ руу тусгай үүргийн нислэг товлолоо. Энэ удаагийн нислэгээр 150-160 орчим иргэн эх орондоо ирнэ. Арваннэгдүгээр сарын тийзээ баталгаажуулсан иргэдийг авахаар төлөвлөж байна. Дотоодод үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор Гадаад харилцааны яамнаас эх орондоо ирэх хүсэлтэй иргэдийн өргөдлийг авч байгаа. БНСУ-аас нутаг буцах хүсэлтэй 4692 иргэн байна. Яаралтай ирэх 1600 гаруй иргэн байгаа юм.

БНСУ-д Элчин сайдын яаманд иргэд олноороо цуглаж буй асуудал үүсч байна. Тус улсад халдварын нөхцөл байдал намжих хандлагатай байгаа ч гамшгаас хамгаалах онц байдлын зэргийг сунгасан байна. Энэхүү горимын хүрээнд 5-аас дээш иргэд цуглахгүй байхыг анхааруулж буй. Иймд ЭСЯ-ны байранд олноор цуглахгүй байхыг анхааруулъя.

Мөн цахим сүлжээнд цацагдсан мэдээлэлд залруулга хийе. МИАТ компани карго нислэг хийгээгүй. Өнгөрсөн хугацаанд АНУ-ын Элчин сайдын яамнаас дипломат ажилтнуудаа буцаах, оронд нь шинээр томилогдох ажилтнуудаа авчрах асуудал тавьж байсан. Тиймээс АНУ-ын Засгийн газар МИАТ компанийг дэмжиж онгоц хөлсөлсөн. Энэхүү нислэгээр АНУ-ын ЭСЯ-ны 30, НҮБ-ын 3, Монгол Улсын 5 иргэн ирсэн. Тэдний хоёр нь өнгөрсөн сарын 25-нд БНСУ руу, нөгөө нь АНУ руу зорчихоор төлөвлөж байсан зорчигчид юм. Харамсалтай нь, тодорхой зөрчлийн улмаас хилээр нэвтрүүлээгүй тул Инчоны онгоцны буудалд 10 гаруй хоног гацсан байсан.

Олон улсын иргэний агаарын тээврийн журмаар тээвэрлэсэн компани нь буцаах ёстой байдаг. Өөр нэг нь ажлын шаардлагаар хүнд өвчтөнийг хүргэж өгөөд буцсан эмч. Үндсэндээ таван монгол иргэнийг гадаад улсын захиалгаар авчирсныг та бүхэн зөвөөр ойлгоорой. Нислэгээр ирсэн 38 хүнийг "Кемписки" зочид буудалд тусгаарласан." хэмээн мэдэгдлээ.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. TODOTGOL.MN сайтын редакц

Тод индэр

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Үндсэн хуулийн өдрийг тохиолдуулан мэндчилгээ дэвшүүллээ

Огноо:

,

Бүрэн эрхт, ардчилсан Монгол Улсын эрх чөлөөт иргэн Танд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн өдрийн мэндийг өргөн дэвшүүлье.

Монгол Улс төр ёс, хууль цаазын 2000 гаруй жилийн түүхэн уламжлалтай. Эзэн Чингис хааны “Их засаг” хуулиас Монгол төрийн хууль цаазын бичиг эхтэй. Гэхдээ XX зууны эхэн хүртэл орчин үеийн жишгийн Үндсэн хуульгүй явж иржээ.

1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал, 1921 оны Арды хувьсгалын дараа Үндсэн хуулийн шинж чанартай олон тооны эрх зүйн баримт бичиг гарсан.

Тухайлбал, Улсын Дээд, Доод хурлын газрын 8 зүйлийн дүрэм, Зарлигаар тогтоосон Монгол Улсын Хууль зүйлийн бичиг, Монгол Улсын Түр Засгийн газрын дүрэм, Тангарагтны гэрээ, Монголын олон засаг ба засаг бус ван гүнгүүдийн эрх хэмжээний дүрэм, Нутгийн захиргааны дүрэм гэх мэт эрх зүйн баримт бичгийг мөрдөж байжээ.

Ардын Засгийн газраас 1922 болон 1924 онд Үндсэн хууль боловсруулах комиссыг байгуулсан байна. Уг комиссын ажилтай холбогдуулан гаргасан Засгийн газрын тогтоолд: “Үндсэн хуулийг ардын эрхт, хэмжээт цаазат Англи мэт улсын хуулиас товчлон авч, эдүгээгийн явуулан буй засгийн байдалд нийцүүлэн зохиовол зохино" хэмээн заасан байдаг.

Улсын анхдугаар Их Хурал 1924 оны намар Нийслэл хүрээнд эхэлж, Монгол орны өнцөг булан бүрээс 90 хүн төлөөлөгчөөр сонгогдсоноос 77 төлөөлөгч нь оролцож, анхдугаар Үндсэн хуулийг баталсан.

Үндсэн хуулийн 1-р зүйлд “Бүх Монгол Улсыг үүнээс хойш Бүгд найрамдах Бүрэн эрхтэй Ард улс хэмээж, улсын дээд эрхийг жинхэнэ ардад эдлүүлэн, улсын аливаа хэргийг Улсын Их Хурал ба мөн хуулиар сонгогдсон Засгийн газраас гүйцэтгэн шийдвэрлүүлэх явдлыг нийтээр сүслэн дагавал зохино” гэжээ.

Ийнхүү Монгол Улс бүрэн эрхт тусгаар тогтносон улс мөн хэмээн тодорхойлж, Засгийн эрх ард түмний мэдэлд байхыг тунхаглаж, төлөөллийн ардчиллын хэлбэр болсон Бүгд Найрамдах засаглалыг сонгож, Монголын ард түмэн эрэгтэй, эмэгтэй ялгалгүй сонгох, сонгогдох эрхтэй болохыг тусгаж, хаант засаг, хамжлагат ёсыг халсан зэрэг олон чухал дэвшилт өөрчлөлтийг багтаасан Үндсэн хуулийг баталж, Монгол Улс түүхэндээ анх удаа Бүгд Найрамдах байгууллыг тунхагласан билээ.  

  
Аливаа улсын тусгаар тогтнол нь Үндсэн хуулиараа баталгаажиж байдаг. Тиймээс анхдугаар Үндсэн хуулиа баталсны ач холбогдол нь тусгаар тогтнолын дайтай үнэ цэнэтэй юм.

Улмаар 1940, 1960 онуудад хоёр, гурав дахь Үндсэн хуулийг баталсан байдаг. Эдгээр хуулиуд нь социалист хэв маягт багтах ангийн шинж чанартай хууль байсан гэж судлаачид үздэг.

Гэхдээ эдгээр Үндсэн хуулиуд нь Монголын ард түмний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг бататган бэхжүүлэх, хэдэн зуун дамжсан хоцрогдлыг арилгах; дэлхий нийттэй хөл нийлэн алхах, орчин цагийн соёл, иргэншлийн үр шимийг иргэддээ хүртээх, засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байх зарчмыг хэрэгжүүлэх зэрэг олон чиглэлээр түүхэн чухал үүрэг гүйцэтгэсэн, Монгол орны хөгжил дэвшилд ихээхэн ач холбогдолтой эрх зүйн баримт бичиг байсан юм.

Өчигдөргүй өнөөдөр гэж үгүй. Туулж өнгөрүүлсэн өмнөх зам маань өнөөдрийн өндөрлөгт биднийг хүргэсэн шат, алхам байсан гэж үзэх ёстой.

Нөгөө талаар оносноо баталгаажуулж, алдсанаасаа сургамж авч, илүү сайн сайханд тэмүүлэх нь хүн төрөлхтний жам ёс билээ.  

Монгол Улс энэ замыг туулж явсаар 1992 онд дөрөв дэх буюу ардчилсан Үндсэн хуулиа баталсан түүхтэй.

1992 оны өвөл Монгол орны аймаг, сум бүрийн төлөөлөл болсон 430 депутат 70 гаруй хоног хэлэлцэн байж, шинэ Үндсэн хуулийг баталсан.

Энэ хуулиар Монголын ард түмэн хуучин нийгмийн тогтолцоог үндсээр нь халж, эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм байгуулах зорилтыг тунхагласан.

Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаас эрхэмлэж, дээдлэн сахина гэдгээ зарласан. Төр, нийгмийн байгууллыг ардчиллын үндсэн дээр цаашид хөгжүүлэх чиг баримжаа, үндсэн зарчмуудыг тогтоосон.

Төрийн эрх мэдэл хуваарилах онолын үндсэн дээр хууль тогтоох эрх мэдлийг УИХ, гүйцэтгэх эрх мэдлийг Засгийн газар, шүүх эрх мэдлийг шүүхэд хуваарилан харилцан хяналт, бие даасан эрх мэдэл бүхий байхаар тогтоож өгсөн. Нутгийн өөрөө удирдах ёсыг хэрэгжүүлэх эрх зүйн үндсийг бэхжүүлсэн зэрэг нь үнэлж баршгүй чухал ач холбогдолтой юм.

Монголын ард түмний Үндэсний зөвшилцлийн гэрээ болсон шинэ, ардчилсан Үндсэн хууль маань 29 жилийн түүхийг туулж, өнөөдөр хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна.

Гэхдээ Үндсэн хуульдаа зарим өөрчлөлт оруулах ёстой гэсэн санаа бодол үндсэндээ Үндсэн хууль баталсны дараахнаас л өрнөж эхэлсэн байдаг. Өнгөрсөн 30 жилийн алдаа оноогоо дэнсэлж, улсаа сэргээн мандуулах шинэ зүг чигийг тогтооход энэ өөрчлөлт зайлшгүй гэдэгт Монголын ард түмний дийлэнх олонхийн санаа бодол нэгдсэн.

Энэ асуудал сүүлийн 20 шахам жил яригдаж, 3 парламент дамжин идэвхтэй өрнөж, 4 удаа нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл УИХ-д өргөн баригдсан түүхтэй.

Энэ бүхнийг үндэслэж Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг 7 дахь удаагийн Их Хурал 2019 оны зургадугаар сараас эхлэн 5 сар гаруй завсарлагагүй хуралдаж, 158 хоногийн турш хэлэлцсэний эцэст 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр баталсан билээ.

Энэ өөрчлөлтөөр Засаглалын хяналт-тэнцлийг хангаж, Засгийн газрын тогтвортой байдал, парламентын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, шүүхийн хараат бус байдал, шударга ёсыг тогтоох, нутгийн захиргааны бие даасан байдлыг бэхжүүлэх суурь зарчмыг хуульчилсан.

Одоо энэ өөрчлөлтийг амилуулах ёстой. Нэмэлт, өөрчлөлтийг дагалдан томоохон 48 хуулийг шинэчлэн боловсруулахаас гадна дагалдах 400 гаруй хуульд өөрчлөлт оруулах ЭРХ ЗҮЙН ХУВЬСГАЛЫГ бид эхлүүлээд байна.

Эрх зүйн хүрээнд хийх энэ хувьсгал Эдийн засгийн, Нийгмийн бодлогын ХУВЬСГАЛЫГ араасаа дагуулах болно.

Бүрэн эрхт, ардчилсан Монгол Улсын эрх чөлөөт иргэн Танд Монгол Улсын Үндсэн хуулийн өдрийн мэндийг өргөн дэвшүүлье.

Монгол Улс төр ёс, хууль цаазын 2000 гаруй жилийн түүхэн уламжлалтай. Эзэн Чингис хааны “Их засаг” хуулиас Монгол төрийн хууль цаазын бичиг эхтэй. Гэхдээ XX зууны эхэн хүртэл орчин үеийн жишгийн Үндсэн хуульгүй явж иржээ.

1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал, 1921 оны Арды хувьсгалын дараа Үндсэн хуулийн шинж чанартай олон тооны эрх зүйн баримт бичиг гарсан.

Тухайлбал, Улсын Дээд, Доод хурлын газрын 8 зүйлийн дүрэм, Зарлигаар тогтоосон Монгол Улсын Хууль зүйлийн бичиг, Монгол Улсын Түр Засгийн газрын дүрэм, Тангарагтны гэрээ, Монголын олон засаг ба засаг бус ван гүнгүүдийн эрх хэмжээний дүрэм, Нутгийн захиргааны дүрэм гэх мэт эрх зүйн баримт бичгийг мөрдөж байжээ.

Ардын Засгийн газраас 1922 болон 1924 онд Үндсэн хууль боловсруулах комиссыг байгуулсан байна. Уг комиссын ажилтай холбогдуулан гаргасан Засгийн газрын тогтоолд: “Үндсэн хуулийг ардын эрхт, хэмжээт цаазат Англи мэт улсын хуулиас товчлон авч, эдүгээгийн явуулан буй засгийн байдалд нийцүүлэн зохиовол зохино" хэмээн заасан байдаг.

Улсын анхдугаар Их Хурал 1924 оны намар Нийслэл хүрээнд эхэлж, Монгол орны өнцөг булан бүрээс 90 хүн төлөөлөгчөөр сонгогдсоноос 77 төлөөлөгч нь оролцож, анхдугаар Үндсэн хуулийг баталсан.

Үндсэн хуулийн 1-р зүйлд “Бүх Монгол Улсыг үүнээс хойш Бүгд найрамдах Бүрэн эрхтэй Ард улс хэмээж, улсын дээд эрхийг жинхэнэ ардад эдлүүлэн, улсын аливаа хэргийг Улсын Их Хурал ба мөн хуулиар сонгогдсон Засгийн газраас гүйцэтгэн шийдвэрлүүлэх явдлыг нийтээр сүслэн дагавал зохино” гэжээ.

Ийнхүү Монгол Улс бүрэн эрхт тусгаар тогтносон улс мөн хэмээн тодорхойлж, Засгийн эрх ард түмний мэдэлд байхыг тунхаглаж, төлөөллийн ардчиллын хэлбэр болсон Бүгд Найрамдах засаглалыг сонгож, Монголын ард түмэн эрэгтэй, эмэгтэй ялгалгүй сонгох, сонгогдох эрхтэй болохыг тусгаж, хаант засаг, хамжлагат ёсыг халсан зэрэг олон чухал дэвшилт өөрчлөлтийг багтаасан Үндсэн хуулийг баталж, Монгол Улс түүхэндээ анх удаа Бүгд Найрамдах байгууллыг тунхагласан билээ.  

  
Аливаа улсын тусгаар тогтнол нь Үндсэн хуулиараа баталгаажиж байдаг. Тиймээс анхдугаар Үндсэн хуулиа баталсны ач холбогдол нь тусгаар тогтнолын дайтай үнэ цэнэтэй юм.

Улмаар 1940, 1960 онуудад хоёр, гурав дахь Үндсэн хуулийг баталсан байдаг. Эдгээр хуулиуд нь социалист хэв маягт багтах ангийн шинж чанартай хууль байсан гэж судлаачид үздэг.

Гэхдээ эдгээр Үндсэн хуулиуд нь Монголын ард түмний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг бататган бэхжүүлэх, хэдэн зуун дамжсан хоцрогдлыг арилгах; дэлхий нийттэй хөл нийлэн алхах, орчин цагийн соёл, иргэншлийн үр шимийг иргэддээ хүртээх, засгийн бүх эрх ард түмний мэдэлд байх зарчмыг хэрэгжүүлэх зэрэг олон чиглэлээр түүхэн чухал үүрэг гүйцэтгэсэн, Монгол орны хөгжил дэвшилд ихээхэн ач холбогдолтой эрх зүйн баримт бичиг байсан юм.

Өчигдөргүй өнөөдөр гэж үгүй. Туулж өнгөрүүлсэн өмнөх зам маань өнөөдрийн өндөрлөгт биднийг хүргэсэн шат, алхам байсан гэж үзэх ёстой.

Нөгөө талаар оносноо баталгаажуулж, алдсанаасаа сургамж авч, илүү сайн сайханд тэмүүлэх нь хүн төрөлхтний жам ёс билээ.  

Монгол Улс энэ замыг туулж явсаар 1992 онд дөрөв дэх буюу ардчилсан Үндсэн хуулиа баталсан түүхтэй.

1992 оны өвөл Монгол орны аймаг, сум бүрийн төлөөлөл болсон 430 депутат 70 гаруй хоног хэлэлцэн байж, шинэ Үндсэн хуулийг баталсан.

Энэ хуулиар Монголын ард түмэн хуучин нийгмийн тогтолцоог үндсээр нь халж, эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм байгуулах зорилтыг тунхагласан.

Хүний эрх, эрх чөлөөг хамгаас эрхэмлэж, дээдлэн сахина гэдгээ зарласан. Төр, нийгмийн байгууллыг ардчиллын үндсэн дээр цаашид хөгжүүлэх чиг баримжаа, үндсэн зарчмуудыг тогтоосон.

Төрийн эрх мэдэл хуваарилах онолын үндсэн дээр хууль тогтоох эрх мэдлийг УИХ, гүйцэтгэх эрх мэдлийг Засгийн газар, шүүх эрх мэдлийг шүүхэд хуваарилан харилцан хяналт, бие даасан эрх мэдэл бүхий байхаар тогтоож өгсөн. Нутгийн өөрөө удирдах ёсыг хэрэгжүүлэх эрх зүйн үндсийг бэхжүүлсэн зэрэг нь үнэлж баршгүй чухал ач холбогдолтой юм.

Монголын ард түмний Үндэсний зөвшилцлийн гэрээ болсон шинэ, ардчилсан Үндсэн хууль маань 29 жилийн түүхийг туулж, өнөөдөр хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна.

Гэхдээ Үндсэн хуульдаа зарим өөрчлөлт оруулах ёстой гэсэн санаа бодол үндсэндээ Үндсэн хууль баталсны дараахнаас л өрнөж эхэлсэн байдаг. Өнгөрсөн 30 жилийн алдаа оноогоо дэнсэлж, улсаа сэргээн мандуулах шинэ зүг чигийг тогтооход энэ өөрчлөлт зайлшгүй гэдэгт Монголын ард түмний дийлэнх олонхийн санаа бодол нэгдсэн.

Энэ асуудал сүүлийн 20 шахам жил яригдаж, 3 парламент дамжин идэвхтэй өрнөж, 4 удаа нэмэлт, өөрчлөлтийн төсөл УИХ-д өргөн баригдсан түүхтэй.

Энэ бүхнийг үндэслэж Үндсэн хуульдаа нэмэлт, өөрчлөлт оруулах төслийг 7 дахь удаагийн Их Хурал 2019 оны зургадугаар сараас эхлэн 5 сар гаруй завсарлагагүй хуралдаж, 158 хоногийн турш хэлэлцсэний эцэст 2019 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр баталсан билээ.

Энэ өөрчлөлтөөр Засаглалын хяналт-тэнцлийг хангаж, Засгийн газрын тогтвортой байдал, парламентын хариуцлагыг нэмэгдүүлэх, шүүхийн хараат бус байдал, шударга ёсыг тогтоох, нутгийн захиргааны бие даасан байдлыг бэхжүүлэх суурь зарчмыг хуульчилсан.

Одоо энэ өөрчлөлтийг амилуулах ёстой. Нэмэлт, өөрчлөлтийг дагалдан томоохон 48 хуулийг шинэчлэн боловсруулахаас гадна дагалдах 400 гаруй хуульд өөрчлөлт оруулах ЭРХ ЗҮЙН ХУВЬСГАЛЫГ бид эхлүүлээд байна.

Эрх зүйн хүрээнд хийх энэ хувьсгал Эдийн засгийн, Нийгмийн бодлогын ХУВЬСГАЛЫГ араасаа дагуулах болно.

Эцэст нь улс орон маань цэгцэрч, Сайн цаг, Сайхан амьдрал бидэнд ирнэ. Монгол Улс маань сэргэн мандана. Үүний төлөө бид Үндсэн хуулиа дагаж мөрдөж, хэрэгжүүлэн биелүүлэх ёстой. Ингэж чадаж гэмээнэ Монгол Улс сэргэн мандаж, монгол хүний амьдрал бусдын жишигт хүрч, амар жаргалтай амьдралын нөхцөл бүрдэнэ.

Энэ өдөр бол монгол хүн бүрийн тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, улс үндэстнийхээ түүх, соёлоор бахархах, сайхан Монгол орныхоо эрх чөлөөт иргэн нь байгаагаараа омогших өдөр юм.

Монгол Улсын минь сүлд хийморь ямагт мандан бадарч байх болтугай.

">Эцэст нь улс орон маань цэгцэрч, Сайн цаг, Сайхан амьдрал бидэнд ирнэ. Монгол Улс маань сэргэн мандана. Үүний төлөө бид Үндсэн хуулиа дагаж мөрдөж, хэрэгжүүлэн биелүүлэх ёстой. Ингэж чадаж гэмээнэ Монгол Улс сэргэн мандаж, монгол хүний амьдрал бусдын жишигт хүрч, амар жаргалтай амьдралын нөхцөл бүрдэнэ.

Энэ өдөр бол монгол хүн бүрийн тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, улс үндэстнийхээ түүх, соёлоор бахархах, сайхан Монгол орныхоо эрх чөлөөт иргэн нь байгаагаараа омогших өдөр юм.

Монгол Улсын минь сүлд хийморь ямагт мандан бадарч байх болтугай.

Дэлгэрэнгүй унших

Тод индэр

Газар хөдлөлт бол шинжлэх ухааны түвшинд урьдчилан хэлэх, мэдээлэх боломжгүй үзэгдэл

Огноо:

,

Монгол Улсын Шадар сайдын ахалдаг Газар хөдлөлтийн гамшгаас урьдчилан сэргийлэх байнгын ажиллагаатай зөвлөл цахимаар хуралдлаа. Хурлаар Хөвсгөл аймгийн Ханх суманд болсон газар хөдлөлтийн нөхцөл байдал, цаг үеийн мэдээллийг сонслоо.

Хөвсгөл аймгийн төвөөс баруун хойд зүгт 200 километрт Ханх сумын баруун урд зүгт 28 километрийн зайд 01 дүгээр сарын 12-нд нийт зургаан удаагийн газар хөдлөлт болж, иргэдэд хүчтэй мэдрэгдлээ. Тодруулбал, Улаанбаатарын цагаар 05:32 цагт  6,5 магнитуд, 05:41 цагт 5,1 магнитуд, 05:47 цагт 4,6 магнитуд, 06:02 цагт 5,3 магнитуд, 06:10 цагт 5 магнитуд, 07:02 цагт 5,6  магнитудтай газар хөдлөлт болсон байна.
Эдгээр газар хөдлөлт нь  Улаанбаатар хотын төвөөс 1000 орчим км-ийн зайд болсон ч газар хөдлөлтийн чичирхийлэл Булган, Орхон, Сэлэнгэ, Хөвсгөл аймаг, нийслэлийн оршин суугчдад хүчтэй мэдрэгдсэн. Улаанбаатарт гэрлийн бүрхүүл чичирхийлж савласан гэх зэргээр иргэдэд мэдрэгдсэн ч хохирол учраагүй гэдгийг Одон орон геофизикийн хүрээлэнгээс танилцууллаа.

Үргэлжлүүлэн Хөвсгөл аймгийн Онцгой байдлын газрын дарга, хурандаа Ё.Пүрэвсүрэн цаг үеийн зарим мэдээллийг танилцууллаа. Газар хөдлөлтийн чичирхийлэл Хөвсгөл аймгийн бүх сумдад мэдрэгдсэн гэлээ.
Одоогоор газар хөдлөлтөөс үүссэн хохирлыг тогтоохоор Мөрөн сумын 14 багийн 42 нийтийн орон сууцны барилга байгууламжид Газрын харилцаа, барилга хот байгуулалтын газраас 8, Онцгой байдлын газраас 18 албан хаагч, Мэргэжлийн хяналтын газраас 12 албан хаагч газар дээр нь үзлэг хяналт тавьж ажиллаж байгааг хэллээ.

Газар хөдлөлтийг урьдчилж мэдээлсэнгүй гэж иргэд шүүмжилсэн. Үүнд мэргэжлийн хүмүүс газар хөдлөлт бол шинжлэх ухааны түвшинд урьдчилан хэлэх, мэдээлэх боломжгүй үзэгдэл гэдгийг тайлбарлалаа.
Шадар сайдын зүгээс газар хөдлөлтийн хариу рага хэмжээний төлөвлөгөөний арга хэмжээг авч хэрэгжүүлэх, Хөвсгөл аймаг, орон нутагт мэргэжлийн байгуулагууд бодит үнэлгээ, магадланг яаравчлан хийх, газар хөдлөлтийн талаар бодит, зөв мэдээллийг иргэдэд хүргэх, цаашид авч хэрэгжүүлэх арга хэмжээний талаарх саналаа танилцуулахыг холбогдох байгууллагуудад үүрэг чиглэл болголоо.

Эх сурвалж: Монгол Улсын Шадар сайдын Ажлын алба

Дэлгэрэнгүй унших

Тод индэр

С.Батболд: Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцнэ

Огноо:

,

-Коронавирусийн тахлыг дагаад эдийн засгийн идэвхжилтийг сэргээх асуудал хурцаар тавигдаж эхэллээ. 2008-2009 оны эдийн засгийн хямралыг давж чадсан Засгийн газрын тэргүүний хувьд өнөөгийн нөхцөл байдлыг та хэрхэн үнэлж байна вэ?

-Тэр үетэй харьцуулах юм бол хэд дахин илүү хүнд нөхцөл байдалтай улс орон, дэлхий ертөнц тулгарч байна. Энэ хүнд хэцүү үед Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар иргэдийнхээ эрүүл мэнд, амьжиргааг хамгаалахаас гадна нийтэд хүртээмжтэй, үр дүнтэй арга хэмжээнүүд авч хэрэгжүүлж чадаж байна. Жижиг, дунд болон ер нь бизнес эрхлэгчдийн үйл ажиллагааг эрсдэл багатай хувилбараар сэргээн дэмжих шийдлүүдийг хэрэгжүүлэх асуудлыг УИХ, Засгийн газар онцгой анхаарч ажиллаж байна, цаашид ч энэ тал дээр илүү их хүч хаяж ажиллах ёстой. Тухайн үед Оюутолгой, Тавантолгойн төслүүдийг шинээр эхлүүлэх нь өөрөө маш том хүчин зүйл болж байсан бол одоо ч мөн адил боловсруулах үйлдвэр, барилгажилт, дэд бүтцийн томоохон бусад төслийг идэвхжүүлэх нь чухал. Үүнд Засгийн газраас анхаарал хандуулан ажиллаж байгаа нь зөв. Энэ хүнд нөхцөл байдлыг хамтдаа даван туулж, улам үр ашигтай, мэдлэг боловсролтой залуу боловсон хүчнээр удирдуулсан хувийн хэвшлийн ирээдүй илүү хүчирхэг болно гэдэгт итгэж байна.

 

-Тавантолгойн төсөл гэж та сая дурдлаа. “Эрдэнэс Тавантолгой” төрийн өмчит хувьцаат компанийн 10 жилийн ой болж байна. Тавантолгойн орд газрын талаар чухал шийдвэрүүдийг та гаргаж байсныг олон нийт төдийлөн сайн мэдэхгүй байх?

-Тиймээ, 1998 онд бизнесийн салбарт байхдаа эзэмших эрхийг нь авч байсан Тавантолгойн ордын лицензийг бид төрдөө өгсөн.

Дараа нь Ерөнхий сайд байхдаа 2012 онд 1072 ширхэг хувьцааг иргэн бүрт өгөх шийдвэрийг гаргасан. Хувьцаа эзэмшиж буй иргэн бүр өнгөрсөн жил ногдол ашгаа авсан нь монголчууд эх орныхоо байгалийн баялгаас шууд ашиг хүртсэн анхны тохиолдол болсон. Мөн манай Засгийн газрын үед 2012 оныг дуустал Монгол Улсын иргэн бүр “Эх орны хишиг” 1.5 сая төгрөг,Тавантолгойн хувьцаа, ахмадын нэг сая төгрөг, оюутны сургалтын хоёр удаагийн төлбөр нэг сая төгрөг, эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын нөхөн төлбөр, сар бүр 21 мянган төгрөг зэрэг хэлбэрээр энэ ордын үр шимийг хүртэж байлаа.

-Тавантолгойн ордын өнөөдрийн болон цаашдын ач холбогдлыг та хэрхэн үнэлж байна вэ?

-Тавантолгойн орд газар өнөөдөр Монгол Улсын эдийн засаг болон нийгмийн амин чухал төсөл болтлоо өргөжиж тэллээ. Шууд 2000 орчим ажлын байран дээр нэмээд шууд бусаар 20 мянга гаруй ажлын байр бий болгож, мянга мянган монгол гэр бүл амьдралаа авч явж байна. “ЭрдэнэсТавантолгой” компани цалин тэтгэврээс эхлээд бүх зүйлийг санхүүжүүлж, улсын төсвийн орлогын томоохон хувийг дангаараа бүрдүүлж байна. Энэ хүнд хэцүү үед монгол гэр бүл болгон үр хүүхдэдээ зарцуулж байгаа мөнгийг ч энэ ордоос төр засаг “хүүхдийн мөнгө” хэлбэрээр олгож шударга ёсны хамгийн бодит бөгөөд тод илрэл нь энэ орд болж байна. Тавантолгойн орд цаашид ч том төслүүдэд гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулагчдыг татаж бизнес идэвхжилтийг сэргээх үндсэн хэрэгсэл болох эдийн засгийн ач холбогдолтой. Гэхдээ том хөгжлийн ач холбогдол үүнээс ч өргөн байх учиртай.

-Том хөгжил гэдгийг тодруулбал?

-Хамгийн гол нь Монголын ард түмнийг дундаж давхаргын амьдралын түвшин рүү хөтлөх боловсрол, эрүүл мэндийн тогтолцоог санхүүжүүлэх нь чухал. Ард түмний өөрөө өөрийнхөө амьдралыг бүтээх идэвх санаачилга нь олон улсын стандартын боловсрол, хүртээмжтэй эрүүл мэндийн тогтолцооноос эхлэх ёстой. Мөн ард түмний энэ идэвх санаачилгыг дэмжсэн татварын дарамт багатай, зээл нь хүртээмжтэй, хүү нь бага бизнесийг дэмжих тогтолцооны нэг багана нь болох учиртай юм. Үүний зэрэгцээ ардчилсан Монгол Улсад иргэн хүн айдасгүйгээр өөрийгөө илэрхийлэн илүү эрх чөлөөтэй амьдрах бие даасан тусгаар төрийн дархлааг баталгаажуулах, товчхондоо, Монгол Улсын эдийн засаг, нийгэм, улс төрийн бие даасан байдал, эрх чөлөө, шударга ёсны баталгаа болох ёстой юм.

-Манай сонины 100 жилийн ойн тусгай дугаарт МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Д.Амарбаясгалан ярилцлага өгөхдөө Ерөнхийлөгчийн сонгуульд МАН-аас нэр дэвших боломжтой улстөрчдийн нэрсийг зарлахад таны нэр орсон байсан. Энэ тухайд таны хувийн байр суурийг сонсъё?

-МАН 100 жилийн түүхтэй, боловсон хүчний хангалттай нөөцтэй нам. Ерөнхийлөгчид нэр дэвших хэмжээний нэр хүнд бүхий олон улстөрч бий. Намайг намын дарга, Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан туршлагатай, одоо ч улс төрд идэвхтэй байр суурьтай гэдэг утгаар нь намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нэрлэсэн байх. Намын нөхөд итгэж, хариуцлага хүлээлгэж байвал би зүтгэхэд бэлэн байна.

-Та амжилттай яваа улстөрч, бас Монголын томоохон компанийг босгосон хүн. Өөрийн амжилтыг товч дүгнэвэл юу хэлэхсэн бол?

-Би өнгөрсөн 20 гаруй жил улс төрийн тавцанд ажиллах хугацаандаа ардчилал, хүний эрх, хөгжил нь хамгийн чухал үнэт зүйл гэсэн зарчим баримталж ирсэн. Эв нэгдлийг хангаж, дэвшилтэт үзэл бодлыг чиг баримжаа болгон ажиллаж ирсэн. Үүний жишээ гэвэл, гаднынханд зарж үрэлгүйгээр Тавантолгойн орд газрыг ашиглах лицензийг төрдөө буцаан өгч, ард түмний өмч болгосон. Боловсролын салбар, хөрөнгийн зах зээлийн шинэчлэлийг эхлүүлсэн туршлага надад бий. Миний удирдаж байсан хамтарсан Засгийн газрын үед Монголын эдийн засаг түүхэнд хамгийн өндөр буюу 17.5 хувийн өсөлт үзүүлж, дээд амжилт тогтоож байлаа. Ядуурал анх удаа хоёр оронтой тоогоор буурч, айл өрхийн орлого бараг хоёр дахин нэмэгдсэн. Энэ бол үг биш статистикийн бодит тоо баримт. Тоо худлаа ярьдаггүй. МАН-ын дарга У.Хүрэлсүхийн Засгийн газар коронавирусийн цар тахал дэгдэхээс өмнө 2012-2016 оны хооронд “шаланд унасан” байсан эдийн засгийн өсөлтийг хурдасгаж чадсан. Гадаад дотоодын хөрөнгө оруулагчдын анхаарлын төвд байсан өндөр өсөлтийн үеэ сэргээж эхэлсэн. Цар тахлын үе дуусаж ойрын ирээдүйд ийм боломжоо хэрэгжүүлж чадна гэдэгт бүрэн итгэлтэй байна. Би хувь хүний хувьд улс төрд орохоосоо өмнө буюу 1990 оноос бизнес хийсэн. Олон салбарт хүч үзэж, их ч хөдөлмөрлөсөн. Миний үүсгэн байгуулсан аж ахуйн нэгжүүд одоо 3000 гаруй ажлын байр бий болгож, улсад хэдэн арван тэрбумын татвар төлж байна. Товчхондоо ийм л юм.

-Сүүлийн үед таны тухай хэвлэлээр янз бүрийн мэдээлэл гарах боллоо. Намын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын мэдээлэлтэй холбоотой гэж бодож байна уу. Жишээлбэл, таныг Оюутолгойн гэрээг байгуулахад нөлөөлж, зээлийн хүүг бууруулсан хэмээн буруутгасан мэдээлэл гараад байна л даа?

-Монголын улстөрчдийн талаар зохион байгуулалттай харлуулсан мэдээлэл гарах бүрд цаана нь нэг далд санаа дагалдаж байдаг нь нууц биш болсон. Жишээ нь, би Ерөнхий сайдаар томилогдоод 2011 онд Монголын талын төлөх ёстой зээлийн хүүг 9.9 хувь байсныг 6.5 болгон бууруулах өөрчлөлтийг гэрээнд оруулснаар Монголын тал олон зуун сая ам.долларын төлбөрөөс чөлөөлөгдсөн. Анх энэ гэрээг байгуулснаас хойш Монголын тал ашигтайгаар өөрчлөлт оруулсан ганцхан тохиолдол нь энэ юм. Олны нүдэнд илт, тоо баримтаар нотлогдсон үнэнийг мушгин гуйвуулна гэдэг нь улс төрийн зорилгоор, хүний санаанд оромгүй гүтгэлэг зохиож байгаагийн илрэл. Зөвхөн энэ удаад ч биш.

Сүүлийн 20 жил би элдвээр хэлүүлсэн. Харин би ажлаа сайн хийх нь л чухал, “…жингийн цуваа явж л байдаг” гэдэг зарчмаар хандаж, тайлбар няцаалтыг тэр болгон хийж байгаагүй нь өрөөсгөл байжээ л гэж боддог.

-Бас Оюутолгойн татварыг бууруулсан гэх асуудлыг ч тантай холбодог шүү дээ?

-Ямар ч ор үндэслэлгүй гүтгэлгийн бас нэг туйл. Миний удирдсан Засгийн газар Нидерланд, Люксембүрг зэрэг улстай байгуулсан давхар татварын хэлэлцээрийг цуцлах асуудлыг УИХ-д өргөн барьж шийдвэрлүүлсэн. Ингэснээр Оюутолгойн төслөөс Монголын талын авах татварын хэмжээ 0-10 хувь байсныг 20 хувь болгон нэмэгдүүлж, олон зуун сая ам.доллараар татварын орлого өссөн. Манай Засгийн газар Оюутолгойгоос авах татварыг бууруулах биш нэмсэн гэдэгтэй маргах ямар ч аргагүй бодит үнэн юм.

-Тэгвэл ямар зорилгоор ийм зүйл зохиож байна гэж та бодож байна вэ?

-Бодит баримтыг санаатайгаар гуйвуулсан мэдээ гадаадад гаргуулаад байгаа нь татвар нэмж, зээлийн хүүг бууруулсан бодлогыг нь эсэргүүцээд байгаа юм уу гэсэн хардлага төрүүлж байгаа. Улс төрийн зорилгоор гүтгэлэг зохиож байгаа нь тодорхой. Гэхдээ яг Оюутолгойтой холбоотой, хэнд ч ойлгомжтой асуудлыг гуйвуулж, надад нялзаах гээд байгаа зорилгыг би ойлгохгүй байгаа. Дотоодод иргэний шүүхэд үүсгэсэн иргэний маргаан нь “маш нууц” гэсэн тэмдэгтэй учраас тэнд бас ямар детектив зохиол бичиж гүтгэх гэж байгааг нь ч мэдэхгүй л байна.

“АРДЧИЛАЛ, ХҮНИЙ ЭРХ, ХӨГЖИЛ НЬ ХАМГИЙН ЧУХАЛ”

-Маш нууц иргэний маргаан гэж байдаг хэрэг үү?

-Дотоодын шүүхэд өгсөн материалаа “маш нууц” зэрэглэлд оруулчихсан юм байна лээ. Ер нь иргэний маргааныг оролцогчдоос нь нуугаад төрийн маш нууцад хамруулаад үзье гэхээр үзүүлэхгүй, хоёр сар орчим явна гэдэг нь хуулийн ямар бүдүүлэг зөрчил вэ. Маргааны материалуудтай танилцахгүй бол өмгөөлөгчид өмгөөллөө яаж хийх вэ. Тэгсэн хэрнээ түүнийгээ гаднын өмгөөлөгчид болохоор маш нууцаас гаргалгүй өгч байгаа нь ямар ноцтой ялгаварлан гадуурхалт вэ. Илт үндэслэлгүй, хуулийн маргаан үүсгэх шалгууруудыг огт хангаагүй нэхэмжлэл гаргачихаад үүнийгээ нуугаад байгаа юм уу. Би төрд олон жил зүтгэж буй хүн, эрх биш төрийн нууцад юу хамаарах эсэхийг ялгана шүү дээ. Энэ асуудлаар зохих хуулийн байгууллагад нь хандаж байгаа.

-Таныг гадаадад байр, өмчтэй хөрөнгөтэй гэх мэдээлэл байсхийгээд л гарах юм?

-Би энэ талаар саяхан хэвлэлд ярилцлага өгсөн. Надад оффшорт данс, мөнгө, байр ч байхгүй. Хэн нь зөв, хэн нь буруутай болохыг манай шүүх үнэн зөвөөр тогтооно гэдэгт итгэлтэй байна. Эхнээсээ үнэн ялж, Нью-Иоркийн шүүх энэ маргаанд дурдагдаад байгаа Солонгосын бизнесмэнийн өмч хөрөнгийг царцаахгүй гэсэн урьдчилсан шийдвэр гаргаж, нэхэмжлэгч гэх хуулийн компани нь гаргасан гомдлоосоо миний нэрийг татсан байна лээ.

-Гадаадад таны эсрэг зохион байгуулалттай ажиллагаа явуулж байна гэж үзэж байна уу?

-Би хууль шүүхийн байгууллагын үйл ажиллагаанд хүндэтгэлтэй ханддаг. Гэхдээ өнөөдөр хэн нэгэн эрх мэдэлтэн гаднын ашгийн төлөө хувийн байгууллагад иргэнээ захиалан мөрдөж, тагнаад байгаа юм биш биз гэсэн хардлага төрөөд байгаа. 1930-аад оны хэлмэгдүүлэлтийн үед гадаад хэл дээр “хэргийн материал” гэх гүтгэлэг ирж, түүнийг нь Монголд үг дуугүй гүйцэтгэж байсан “Лхүмбийн хэрэг” шиг юм болж байгаа юм биш үү. Миний хувьд, энэ эрээ цээргүй ажиллагаандаа миний гэр бүл, үр хүүхдийг оролцуулан гүтгэн доромжилж байгаатай хэзээ ч эвлэрэхгүй. Хүний эрхийг хэрхэн зөрчиж байгаа, гүйцэтгэх ажлын хуульд нийцэж байгаа эсэхийг шалгуулах болно. Гаднын хувийн детектив компанийг хөлсөлсөн энэ их мөнгийг хаанаас, ямар зориулалтын хөрөнгөнөөс, хэний захиалга, даалгавраар гаргасныг хуулийн байгууллагууд шалгах ёстой. Би энэхүү гүжир гүтгэлэгтэй хатуу тэмцэх болно. “Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцнэ” гэдэг ухаант ардын үг байдаг даа. Ярилцлагын төгсгөлд, нийт Монголчууддаа гарч буй 2021 ондоо болон Ардын хувьсгалын 100 жилийн ойгоороо цар тахлын аюулаас ангижирч, эдийн засаг нь тогтворжин өсөж, ардчилал, хүний эрх, эрх зүйт төрөө дээдэлсэн хөгжил дэвшлийн шинэ зууныг амжилттай эхлүүлэхийн өлзийтэй ерөөлийг дэвшүүлж, эрүүл энх сайн сайхан бүхнийг хүсэн ерөөе.

М.Өнөржаргал
Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Тод мэдээ4 цаг 8 минут

“ГАН ҮЗЭГ-2020” наадмын шилдгүүд тодорлоо

Тод мэдээ2021/01/15

29 албан тушаалтны хөрөнгө, орлогын мэдүүлгийг хянан шалгав

Тод мэдээ2021/01/15

АНУ-ын Үнэт цаас, валютын хороо нь шүгэл үлээгчдэд 1.1 сая долларын ...

Тод мэдээ2021/01/15

Нийслэлийн алслагдсан хороодын иргэд товчоодоор нэвтрэхдээ заавал PC...

Тод мэдээ2021/01/15

Хязгаарлалт тогтоосон хороодын иргэдийг 48 цагийн хугацаанд шинжилгэ...

Тод мэдээ2021/01/15

Тусгай үүргийн онгоцоор шигшээ багийн тамирчид эх орондоо ирлээ

Тод мэдээ2021/01/15

Санхүүгийн зохицуулах хорооны ээлжит хуралдаан боллоо

Тод мэдээ2021/01/15

Зохиогчийн эрх болон түүнд хамаарах эрхийн тухай хуулийн шинэчилсэн ...

Тод мэдээ2021/01/15

Шүүхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийн эцсийн хэлэлцүүл...

Тод мэдээ2021/01/15

Нөхөн олговор олгох тухай хуулийн төслийг өргөн мэдүүллээ

Өнөөдөр2021/01/15

Өнөөдөр ихэнх нутгаар жиндүү хүйтэн байна...

Өнөөдөр2021/01/15

Өнөөдөр хонь жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн

Санал болгох