НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдлын асуудлаарх хурлын үеэр АНУ болон Ираны төлөөлөгчид хоорондоо хурц маргаан өрнөсөн талаар барууны хэвлэлүүд мэдээлжээ.

Хурлын үеэр Ираны НҮБ дахь төлөөлөгч Амир-Саид Иравани АНУ-ыг бүс нутгийн мөргөлдөөнийг өдөөж, нөхцөл байдлыг хурцатгаж байна гэж буруутгасан байна. Тэрээр АНУ-ын төлөөлөгчид хандан “өөрийгөө барьж, болгоомжтой бай” гэсэн утгатай мэдэгдэл хийсэн гэж мэдээлжээ.

Үүний дараа АНУ-ын төлөөлөгч Майк Уолтз Ираны дэглэмийг хатуу шүүмжилж, бүс нутгийн тогтворгүй байдлын гол эх үүсвэр гэж мэдэгдсэн байна. Тэрээр Ираныг:

• бүс нутгийн мөргөлдөөнийг өдөөсөн
• зэвсэгт бүлэглэлүүдийг дэмжсэн
• хүний эрх зөрчсөн
• иргэдийн эсрэг хүч хэрэглэсэн

гэж буруутгасан талаар мэдээлж байна.

Аюулгүйн зөвлөлийн хурлын үеэр ийм шууд, хурц үг хэллэг ашиглах нь дипломат хэвийн харилцаанаас давсан явдал гэж ажиглагчид үзэж байна. Энэ нь АНУ, Ираны харилцаа улам дордож буйг харуулж буй дохио гэж үнэлж байна.

Ялангуяа Ойрхи Дорнодын хэд хэдэн чиглэлд нөхцөл байдал хурцдаж байгаа энэ үед маргаан өрнөсөн нь анхаарал татаж байна. Тухайлбал:

• Израиль
• Ливан
• Йемен
• Иран

гэсэн бүсүүдэд хурцадмал байдал нэмэгдэж, мөргөлдөөн өргөжих эрсдэл нэмэгдээд байгаа юм.

Шинжээчдийн үзэж буйгаар НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн түвшинд ийм хурц маргаан өрнөх нь дипломат шатнаас цэрэг-улс төрийн хурцадмал байдал руу ойртож буй дохио байх магадлалтай гэж үзэж байна.

Женевт төвтэй Дэлхийн худалдааны байгууллагын Сайд нарын 14 дүгээр бага хурал энэ сарын 25-29-ний өдрүүдэд Камерун Улсын Яаунде хотноо болж өндөрлөв. Тус бага хурлын хүрээнд Монгол Улс далайд гарцгүй хөгжиж буй 32 улсын сайд нарын хурлыг гуравдугаар сарын 25-ны өдөр даргалан зохион байгууллаа.

Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Женев дэх бүлгийн зохицуулагчаар ажиллаж буй Монгол Улсыг төлөөлж, НҮБ-ын Женев дэх төв, Дэлхийн худалдааны байгууллага болон олон улсын бусад байгууллагын дэргэд суугаа Байнгын төлөөлөгч, Элчин сайд Д.Гэрэлмаа хурлыг нээж үг хэлэв.

Тэрбээр далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудад нийтлэг тулгарч буй худалдааны саад бэрхшээлийг даван туулах, олон улсын худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, цахим шилжилт болон интеграцид нэгдэх боломжийг бүрдүүлэхэд хамтын ажиллагаа чухал болохыг онцоллоо. Мөн далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Үйл ажиллагааны Авазагийн хөтөлбөр 2024-2034 оны хэрэгжилтийг эрчимжүүлэх шаардлагатайг тэмдэглэв.

Сайд нарын хуралд Дэлхийн худалдааны байгууллагын дэд захирал Жанг Шиангчен, НҮБ-ын Худалдаа, хөгжлийн байгууллагын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч П.М.Морено, Олон улсын худалдааны төвийн Бүс нутгийн хөгжлийн хөтөлбөрийн газрын дарга Э.Оливериа Гомез, НҮБ-ын Нэн буурай хөгжилтэй, далайд гарцгүй хөгжиж буй болон арлын жижиг орнуудын асуудал эрхэлсэн Дээд төлөөлөгчийн газрын эдийн засгийн зөвлөх Жэми Маклеод, Далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын Олон улсын судалгааны төвийн гүйцэтгэх захирал Д.Дөлгөөн нар оролцож, байр сууриа илэрхийлэв.

Далайд гарцгүй хөгжиж буй 32 улсын 25 улсын төлөөлөл Дэлхийн худалдааны байгууллагын Сайд нарын 14 дүгээр бага хуралд оролцож байна. Эдгээр улсын төлөөлөгчид Дэлхийн худалдааны байгууллагын хүрээнд нэгдмэл байр суурь илэрхийлэх, худалдаа, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх, хамтын төсөл, хөтөлбөр хэрэгжүүлэх чиглэлээр санал солилцов.

Хурлын үр дүнд далайд гарцгүй хөгжиж буй орнуудын сайд нарын хамтарсан тунхаглал баталж, Дэлхийн худалдааны байгууллагын Сайд нарын 14 дүгээр бага хурлын төгсгөлийн баримт бичигт тусгуулахаар Нарийн бичгийн дарга нарын газарт хүргүүлсэн байна.

ОХУ бензиний экспортыг түр хугацаанд хязгаарлах шийдвэр гаргасан ч Монгол Улсад нийлүүлэх шатахууны нийлүүлэлт хэвийн үргэлжилнэ гэж ОХУ-ын төрийн мэдээллийн ТАСС агентлаг мэдээллээ.

ОХУ-ын Засгийн газрын шийдвэрээр 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 1-нээс долоодугаар сарын 31 хүртэл бензиний экспортыг түр хугацаанд хязгаарлахаар болсон. Энэхүү арга хэмжээ нь дотоодын шатахууны зах зээлийг тогтворжуулах, улирлын эрэлтийг хангах зорилготой гэж албаны эх сурвалжууд тайлбарласан байна.

Гэсэн хэдий ч Монгол Улсад нийлүүлэх шатахууны нийлүүлэлтэд энэ шийдвэр нөлөөлөхгүй гэж ОХУ-ын тал мэдэгджээ. ТАСС агентлагийн мэдээлснээр Монгол Улс болон ОХУ хооронд байгуулсан Засгийн газар хоорондын шатахуун нийлүүлэх гэрээ хүчинтэй хэвээр бөгөөд нийлүүлэлт төлөвлөгөөний дагуу үргэлжилнэ.

Мөн Монгол Улсад нийлүүлэх шатахууны хэмжээг гэрээгээр баталгаажуулсан тул бензиний экспортын түр хязгаарлалт нь Монголын нийлүүлэлтэд шууд нөлөөлөхгүй гэж онцолсон байна. ОХУ-ын шатахуун нийлүүлэлт 2026 оныг дуустал тогтвортой үргэлжилнэ гэсэн мэдээлэл мөн дурдагджээ.

ОХУ бензиний экспортыг түр хязгаарлах шийдвэр гаргасан нь сүүлийн үед дотоодын шатахууны эрэлт нэмэгдэж, нефть боловсруулах зарим үйлдвэрүүдэд засвар үйлчилгээ хийгдэж байгаатай холбоотой гэж албаныхан тайлбарласан байна.

Үүнээс гадна Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдал хурцдаж, дэлхийн шатахууны зах зээлд тодорхойгүй байдал нэмэгдсэн нь ОХУ-ын дотоодын шатахууны үнийг тогтворжуулах шаардлага үүсгэсэн гэж шинжээчид үзэж байна.

Олон улсын Reuters агентлаг мөн ОХУ бензиний экспортыг түр хугацаанд хязгаарлах шийдвэр гаргасныг баталж, дотоодын шатахууны үнийг тогтвортой байлгах зорилготой гэж мэдээлсэн байна.

Монгол Улс шатахууныхаа 90 гаруй хувийг ОХУ-аас импортолдог бөгөөд иймд шатахууны нийлүүлэлттэй холбоотой мэдээлэл дотоодын зах зээлд онцгой анхаарал татаж байна. Гэвч энэ удаагийн шийдвэр нь Монгол Улсад нийлүүлэх шатахуунд шууд нөлөөлөхгүй гэж ОХУ-ын тал мэдэгдсэнээр нийлүүлэлт хэвийн үргэлжлэх нөхцөл бүрдэж байна.