Бидэнтэй нэгдэх

Тод индэр

Монголын хуулиас гадуур Оюу Толгой төсөл

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

 . . . “Монгол Улсын нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж байгаа гадна, дотны бүх л компани, аж ахуйн нэгжүүд Монгол Улсын хууль, дүрмийг мөрдөж ажиллах ёстой...”

Монгол улсын засгийн газар “Рио Тинто Интернэшнл Холдинг Лимитед” компаний хооронд Оюу толгойн зэс, алтны ордыг ашиглах хөрөнгө оруулалтын гэрээг 2009 онд байгуулжээ. Эрдэнэс Монгол ХХК-ын охин компани хэлбэрээр Эрдэнэс Оюу Толгой ХХК-ийг 2011 онд байгуулсан. Энэ компани Оюу Толгой ХХК-ын төрийн эзэмшлийн 34 хувийг төлөөлөн үйл ажиллагаа явуулж байна. Тус ордыг Рио Тинто компани 30 жил эзэмшинэ. Харин 20 жилээр 2 удаа сунгана.

Тус төслийн Техник Эдийн Засгийн Үндэслэлд тусгаснаар анхны хөрөнгө оруулалт 4.4 тэрбум доллар бөгөөд Монгол улс 2023 оноос хувь хүртэх байсан ч Дубайд талууд 2015 оны 12 дугаар сарын 14-ны өдөр хөрөнгө оруулалтын төлөвлөгөөг нэмж 11.4 тэрбум доллар болгосон. Ингэснээр бидний хувь хүртэх хугацааг 2041 он болгосон юм. Цаашдаа хөрөнгө оруулалт нэмэх тусам бидний хувь хүртэх хугацаа хойшилно.

Гэтэл гэрээ байгуулагдсанаас хойш маргаан дагуулсан Оюу толгой ХХК-н удирдлагууд болон Хөрөнгө оруулагч гэх тал Монгол талыг үл ойшоож өөрсдийн дураар үйл ажиллагаа явуулдаг нь хэд хэдэн баримтаас харагддаг.

Баримт 1: Монгол Улсын Засгийн газраас Оюу толгой ХХК-ний үйл ажиллагаанд шалгалт хийх ажлын хэсэг байгуулж, 2009-2012 оны үйл ажиллагаанд шалгалт хийж ажилласан байдаг. Тус ажлын хэсгийн шалгалтаар Оюу толгой ХХК-ний үйл ажиллагаанд ноцтой дутагдлууд оршиж байгаа нь баримт, материалаар нотлогдсон.

Жишээ нь:

1.    Ажлын хэсгийн танилцуулгад Монгол улсын Үндсэн хууль, Төрийн албан ёсны хэлний тухай, Гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай, Татварын тухай, Гаалийн тухай, Компаний тухай, Нягтлан бодох бүртгэлийн тухай, Ашигт малтмалын тухай, Газрын хэвлийн тухай, Хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн тухай хуулиуд болон НББОУС-ын холбогдох заалтуудыг зөрчсөн,
2.    Хөрөнгө оруулалтын гэрээний зарим зүйл, заалтыг хэрэгжүүлээгүй,
3.    Зардлыг давхардуулан тооцсон,
4.    Хөрөнгө оруулагчийн зээлийн үлдэгдэл зөрүүтэй,
5.    Хүүгийн тооцоолол алдаатай,
6.    Өрийн бичиг үүссэн нөхцөл ойлгомжгүй,
7.    Хөрөнгийн бүртгэл, ерөнхий журналын дүн зөрүүтэй,
8.    Улсын бүртгэлд бүртгэлгүй Төлөөлөгчийн газраар дамжуулан зардал гаргасан,
9.    Менежментийн төлбөр нэршлээг зардал гаргасан ч Менежментийн төлбөр гэдэг нь чухам юуг хэлж, ямар ойлголт болох нь тодорхойгүй,
10.    Худалдан авсан бараа материалын үнэ зах зээлийн жишиг үнээс хэт өндөр,
11.    Аккруэл өглөгийн дансанд бүртгэгдсэн ажил, үйлчилгээ тодорхойгүй,
12.    Нягтлан бодох бүртгэлийн анхан шатны баримт бүрдүүлэлт хангалтгүй, засвартай, дутуу, гэрээ контракт байхгүй

зэргээс шалтгаалан нийт 1.8 тэрбум ам долларын зөрчил дутагдал илрүүлсэн талаар дурдсанаас харахад тус компани Монгол улсын хууль тогтоомжийг үйл ажиллагаандаа мөрддөггүй, түүний зүйл заалтыг хэрэгжүүлэх талаар авч үздэггүй, үл тоомсорлосон байдалтай ханддаг нь харагдаж байгаа юм.

Мөн Оюу толгой ХХК-ний зүгээс ажлын хэсгийн шалгалтыг бүрэн хэмжээгээр, чанартай явуулах нөхцөл бололцоогоор хангаж өгөөгүй, энэ чухал ажилд үл тоомсорлосон байдалтай хандсан нь шалгалтын танилцуулгаас харагддаг.

Баримт2: Төслийн анхны хөрөнгө оруулалт 4,4 тэрбум ам.доллар гэж тооцжээ. Гэтэл Засгийн газрын ажлын хэсэг Рио Тинто болон Оюу толгой ХХК-тай Монгол улсад оруулсан анхны хөрөнгө оруулалтад тооцогдох дүн 6.3 тэрбум ам.доллар байна гэж тэдэнтэй санал нэгдсэн мэт танилцуулгад тусгажээ.

Энэ дүн худлаа байх магадлалтай гэж хардлага төрүүлж буй гол баримт нь Монгол улсын гаалиар 2010-2012 оны хооронд орж ирсэн бараа, машин, тоног төхөөрөмжийн үнэ 1.5 их наяд төгрөг буюу 1.1 тэрбум ам.доллар, Оюу толгой ХХК-д Хятадын барилгын компанийн барьж ашиглалтад өгсөн нийт барилгын өртөг 1.1 тэрбум ам.доллар гэж засгийн газрын танилцуулгад дурдсанаас харахад Хөрөнгө оруулагч Оюу толгой төсөлд нийтдээ 2.2 тэрбум ам.долларын бодитой хөрөнгө оруулжээ гэж ойлгогдож байгаа юм. Үүнээс тус компанийг хөрөнгө оруулалтын дүнгээ зохиомлоор нэмж Монголын талыг алдагдалд оруулж байна гэж хардахаар байна.   

Баримт3: Төсөлд оролцогч Айвенхоу Монголия ХХК 121.5 сая ам.долларын үнэтэй тоног төхөөрөмжийг Рио-Тинто Алкан ПТЕ ЛТД-д худалдсан. Гэтэл Рио-Тинто Алкан ПТЕ ЛТД энэ тоног төхөөрөмжийг Оюу толгой ХХК-д 195.4 сая ам.доллараар өөрийн хөрөнгийг өөрт нь 73.9 сая ам.доллар нэмж худалдсан байна. Үүнээс харахад Монгол улс уг төсөлд тавих санхүүгийн болон үйл ажиллагааны хяналт сулаас олж болох ашигаа алдаж байна гэж дүгнэж болохоор байна.

Баримт4: Люксембургийн хувь нийлүүлэгч 3.8 тэрбум ам.долларын зээл олгож, түүний хүү 289.4 сая ам.доллар нийт 4 тэрбум доллар болж байгаа нь уг чанартаа хувь нийлүүлэгч өөрөө өөртөө зээл өгсөн байдалтай ойлгогдож байгаа юм.

Бид энд Засгийн газрын ажлын хэсгийн тайлангаас дээрх дөрвөн баримтыг л иш татан харуулсан бөгөөд цаана нь зөрчил, дутагдал байж болзошгүй тодруулах, дахин шалгах шаардлагатай маш олон баримт байгааг цохон тэмдэглэе.

Уг асуудлыг олж харан Дубайн гэрээнд аудит хийсэн Монгол улсын Ерөнхий аудитор Д.Хүрэлбаатарыг ажлаас нь үндэслэлгүй зайлуулсан байдаг. Энэхүү ноцтой зөрчил дутагдалыг илрүүлэх гэсэн шударга нэгнийг Үндэстэн дамнасан корпораци Монголын улс төрчдийг хөлслөн замаасаа зайлуулсан байж болзошгүй гэж хардаж болохоор байна.

Д.Хүрэлбаатар аудиторын хэлсэнчлэн тус Оюу толгой төсөлд цогц аудитын шалгалт хийх эрхийг Төрийн Аудитын байгууллагад олгож, хяналтын тогтолцоог сайжруулж, хууль тогтоомж, журмыг мөрдүүлж зөрчил дутагдлыг арилгаж, ард түмний хяналтыг тогтоох нь зүйтэй юм.

Хэрэв ингэхгүй бол цаашдаа хөрөнгө оруулалт нэмэх тусам бидний хувь хүртэх хугацаа хойшилно.  2019 оны 11 дүгээр сарын байдлаар төрийн өмчийн 34 хувьд зээлийн болон хүүгийн төлбөр нийлээд 1.6 тэрбум ам.долларын өр ногдож байна.

Энэ мэт байдал үргэлжилсээр байвал Монгол Улс Оюу толгой төслөөс хэзээ ч ашиг олохгүй байх магадлалтай юм.
Дэлгэрэнгүй унших
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Тод индэр

Н.Мөнхбаяр: Сэлбэ дэд төвийн газар чөлөөлөлтөөс татгалзсан 30 орчим иргэн байна

Огноо:

,

Сэлбэ дэд төвийн гэр хорооллыг орон сууцжуулах төслийг Чингэлтэй дүүргийн 14, 18 дугаар хороо, Сүхбаатар дүүргийн 14 дүгээр хорооны нутаг дэвсгэрийн 158 га талбайд хэрэгжүүлж буй.

Энэ хүрээнд 2206 нэгж талбарыг чөлөөлөхөөс 1736 иргэнтэй нөхөн олговрын гэрээ байгуулж, нөхөх олговрыг олгоод байна.

Энэ талаар нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын албаны Газар чөлөөлөх хэлтсийн дарга Мөнхбаяр “Сэлбэ дэд төвийн 158 га газрын нөлөөлөлд 2206 иргэний газар өртсөн. Өнгөрсөн оны гуравдугаар сарын 18-нд иргэдээс нийгэм, эдийн засгийн судалгаа болон санал асуулга авч, 70-аас дээш хувийн дэмжлэг авсан тул төслийн газар чөлөөлөлтийн ажлыг эхлүүлсэн. Өнөөдрийн байдлаар 1736 иргэнтэй нөхөн олговрын гэрээ байгуулж, иргэдийн мөнгийг дансанд нь шилжүүлсэн. Үүнээс 1562 айл байсан газрыг чөлөөлж цэвэрлээд байна” гэлээ.

Мөн газар чөлөөлөөгүй 280 орчим нэгж талбар үлдсэн бөгөөд үүний 30 орчим нь уг төслийг огт дэмжээгүй байна. Иймээс эдгээр иргэдтэй өдөр бүр уулзаж, сонсох ажиллагаа хийж байгааг хэллээ.

Дэлгэрэнгүй унших

Тод индэр

Я.Чулуунхүү: Эзэнгүй нохой, муурыг барьж, иргэдийн аюулгүй орчинд амьдрах орчныг бүрдүүлж байна

Огноо:

,

Нийслэлийн иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор эзэнгүй нохой, муур, мал амьтныг барьж, асрамжлах газарт байрлуулах ажлыг дөрөвдүгээр сарын 24-28-ны өдрүүдэд зохион байгуулж байна. Энэ талаар УБЗАА-ны Захиргаа, санхүүгийн удирдлагын газрын дарга Н.Отгонбаяраас тодрууллаа.

Тэрбээр “2025 онд НЗДТГ болон Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанд эзэнгүй нохой, мууртай холбоотой гомдол олноороо ирсэн. Тиймээс нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар эзэнгүй нохой, муурыг эзэнжүүлэх, түр асрах байранд хүргэх, анхан шатны вакцин хийх, туулга өгөх, үржлийг хязгаарлах үйлчилгээ үзүүлж байна. Нохой, муур барих ажилд нийслэлийн зургаан дүүргийн онцгой, цагдаагийн албан хаагчид болон УБЗАА, нийслэлээс холбогдох албаныхан 1000 гаруй хүн ажиллаж байна. Энэ удаагийн байршил СХД-ийн 20 дугаар хорооноос эхэлж, Туулын бургаснаас хойш самнах ажиллагаа явуулж байна” гэлээ.

Сонгинохайрхан дүүргийн 20 дугаар хорооны Засаг дарга Я.Чулуунхүү “Нийслэлийн Засаг даргын захирамжаар нохой, муур барих, эзэнжүүлэх арга хэмжээ 20 дугаар хороонд хоёр дахь өдрөө үргэлжилж байна. Манай хороо гэр хороолол, байшин хороолол, үйлдвэрлэлийн бүс ихтэй. Үйлдвэрлэлийн бүсэд эзэнгүй нохой, муур олон байдаг. Бага насны хүүхдүүдийг хичээл сургуульдаа явахад айлгадаг. Тиймээс нохой, муур барих ажил иргэдийн аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх чухал ач холбогдолтой” гэв.

Дэлгэрэнгүй унших

Тод индэр

Д.Батбаатар: Тээврийн салбарын хүндрэлээс яаж гарах вэ?

Огноо:

,

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Тод мэдээ2025/05/02

Энхтайваны өргөн чөлөө дагуух автобусны буудлуудыг халаас зогсоолгүй...

Тод мэдээ2025/05/02

“Зээлийн апплейкешны эрх нэмэгдүүлж өгнө” гэж бусдыг залилжээ

Тод мэдээ2025/05/02

Хүннү хотын тээвэр логистикийн талаарх мэргэжлийн холбоод, компаниуд...

Тод мэдээ2025/05/02

Ерөнхийлөгчийн ивээл дор Нөмрөгийн дархан цаазат газарт тахь нутагшу...

Тод мэдээ2025/05/02

“Чингис хаан” олон улсын нисэх буудал руу нийтийн тээврийн автоб...

Өнөөдөр2025/05/02

УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан /2025.05.02/

Өнөөдөр2025/05/02

УИХ: Өнөөдөр чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар...

Өнөөдөр2025/05/02

УБЦТС: Өнөөдөр хийгдэх засварын хуваарь

Өнөөдөр2025/05/02

Улаанбаатарт өдөртөө 10 хэм дулаан

Тод мэдээ2025/05/01

Хөх болон уушгиний хорт хавдартай өвчтөнүүдэд өндөр үр дүнтэй Швейца...

Тод мэдээ2025/05/01

“Баруун Сэлбэ” үйлчилгээний төвийн 1222 ам метр талбайг нийслэли...

Тод мэдээ2025/05/01

Тавдугаар сарын 15-наас МҮОНТВ, Гандан, ТБД Андууд орчмын халуун ус ...

Тод мэдээ2025/05/01

“Дугуйтай Улаанбаатар-2025” өдөрлөг тавдугаар сарын 10-ны өдөр т...

Тод мэдээ2025/05/01

ХӨСҮТ: Улаанбурхан өвчний лабораториор батлагдсан тохиолдол 1035 бол...

Тод мэдээ2025/05/01

АТГ: Авлигын эсрэг сургалтад 1099 албан тушаалтныг хамруулав

Өнөөдөр2025/05/01

УБЦТС: Өнөөдөр хийгдэх засварын хуваарь

Өнөөдөр2025/05/01

УИХ: Өнөөдөр чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар..

Өнөөдөр2025/05/01

Улаанбаатарт бага зэргийн бороо орно

Тод мэдээ2025/04/30

Л.Оюун-Эрдэнэ: “Эгийн голын УЦС” төслийг богино хугацаанд эхлүүл...

Тод мэдээ2025/04/30

Суррон унаж замын хөдөлгөөнд оролцсон 15 хүүхэд осолд өртжээ

Тод мэдээ2025/04/30

БНСУ-ын Үндэсний Ассамблейн дарга И Тэ Жүний дурсгалын хөшөөнд хүндэ...

Тод мэдээ2025/04/30

Хотын дарга Х.Нямбаатар логистикийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг...

Тод индэр2025/04/30

Н.Мөнхбаяр: Сэлбэ дэд төвийн газар чөлөөлөлтөөс татгалзсан 30 орчим ...

Өнөөдөр2025/04/30

УИХ: Өнөөдөр хуралдах байнгын хороод

Өнөөдөр2025/04/30

УИХ: Өнөөдөр хуралдах ажлын хэсгүүд

Өнөөдөр2025/04/30

Улаанбаатарт өдөртөө 14 хэм дулаан

Өнөөдөр2025/04/29

УБЦТС: Өнөөдөр хийгдэх засварын хуваарь

Өнөөдөр2025/04/29

УИХ: Өнөөдөр хуралдах байнгын хороод

Өнөөдөр2025/04/29

УИХ: Өнөөдөр хуралдах намын бүлэг, ажлын хэсгүүд

Тод мэдээ2025/04/29

БНСУ-ын Үндэсний Ассамблейн дарга Ү Вон Шиг “Чингис хаан” үндэсн...

Санал болгох